Jane Austen'ın Hayatı ve Eserleri

Jane Austen, İngiliz romancı. 19. yüzyıl İngiliz taşra toplumunu, evlilik piyasasını, kadınların bağımsızlık arayışını ince bir mizah ve kusursuz bir ironiyle anlatan dünya romanının kurucu kadın sesidir.

Doğum tarihi ve yeri: 16 Aralık 1775, Steventon, Hampshire, İngiltere
Ölüm tarihi ve yeri: 18 Temmuz 1817, Winchester, Hampshire, İngiltere

1- Jane Austen'ın Hayatı

1775'te İngiltere'nin güneyindeki Steventon köyünde doğdu. Babası kültürlü bir köy papazı olan George Austen'dı; sekiz çocuklu kalabalık ve birbirine bağlı bir aile ortamında büyüdü. Babasının geniş kütüphanesinden yararlanarak döneminin kadınlarına kıyasla çok ileri düzeyde bir edebi kültür edindi. Kardeşleriyle birlikte evde amatör tiyatro oyunları sahneledi ve genç yaşta ilk roman taslaklarını yazdı.

Hayatı boyunca taşranın sakin atmosferinde, Steventon, Bath, Southampton ve Chawton köylerinde yaşadı; hiçbir zaman evlenmedi. Romanlarını hiçbir erkek yardımına dayanmadan, küçük bir ahşap masada gizlice yazdı; odaya birisi girdiğinde yazdığı kâğıtları kurutma kâğıtlarının altına saklardı. Sağlığında yayımlanan romanlarında kendi adı yer almadı; ilk romanı Akıl ve Tutku "Bir Hanımefendi Tarafından" (By a Lady), en ünlü eseri Gurur ve Önyargı ise "Akıl ve Tutku'nun Yazarı Tarafından" imzasıyla basıldı. 1816'da sağlığı bozuldu (Addison hastalığı ya da lenf kanseri); tedavi için gittiği Winchester'da 18 Temmuz 1817'de, henüz 41 yaşındayken vefat etti. Winchester Katedrali'ne defnedildi.

2- Jane Austen'ın Edebi Kişiliği

Austen, dönemin abartılı gotik romanlarını ve duygusal melodramlarını reddederek İngiliz romanını gerçekçi gözlem, karakter tahlili ve keskin bir zekâ temeline oturtmuştur.

• İroni ve Serbest Dolaylı Anlatım: Karakterlerin iç dünyasını ve zaaflarını üçüncü şahıs anlatıcıyla görünmezce birleştiren "serbest dolaylı anlatım" tekniğini edebiyata kazandıran ilk ustadır.
• Kadının Evlilik Kıskacı: Dönemin yasaları gereği mülk sahibi olamayan kadınların hayatta kalabilmek için zengin bir evlilik yapmaya mecbur bırakılışını eleştirir; akıl ile aşkın dengesini arar.
• Fildişi Minyatür Ustalığı: Kendi sanatını "üzerine iki inçlik fildişi fırçayla incecik çizgiler çektiğim küçük bir dünya" olarak tanımlamıştır; dar bir köy çevresinde evrensel insan tabiatını yakalamıştır.
• Elizabeth Bennet Dehası: Gurur ve Önyargı’nın kahramanı Elizabeth Bennet, dünya edebiyatının en zeki, bağımsız ve hazırcevap kadın karakterlerinden biridir.

3- Jane Austen'ın Eserleri

Roman

• Gurur ve Önyargı (Pride and Prejudice, 1813): Elizabeth Bennet ve Mr. Darcy üzerinden gurur ile ön yargıların çatışmasını anlatan ölümsüz klasik.
• Akıl ve Tutku (Sense and Sensibility, 1811): Mantıklı Elinor ile duygusal Marianne kardeşlerin aşk ve hayal kırıklığı sınavı.
• Emma (1815): Başkalarının hayatını çöpçatanlıkla yönetmeye çalışırken kendi körlüğüyle yüzleşen genç kadının hikâyesi.
• Mansfield Park (1814), İkna (Persuasion, 1817 - ölümünden sonra), Northanger Manastırı (1817).

4- Jane Austen Hakkında Bilinmesi Gerekenler

• Ünlü Açılış Cümlesi: Gurur ve Önyargı’nın açılış cümlesi dünya edebiyatının en bilinen ironisidir: "Servet sahibi bekâr bir erkeğin mutlaka bir eşe ihtiyaç duyduğu, herkesçe kabul edilen evrensel bir doğrudur."
• Sir Walter Scott'ın Övgüsü: Dönemin ünlü tarihi romancısı Sir Walter Scott, Austen için "Ben büyük fırtınaları ve şövalyeleri yazabilirim; ama onun sıradan hayatı ve insan ilişkilerini işleyen o enfes fırça darbelerine asla sahip olamam" demiştir.

5- Jane Austen'ın Sözlerinden Alıntılar

"Kibir başkalarının bizim hakkımızda ne düşündüğüyle ilgilidir; gurur ise bizim kendimiz hakkında ne düşündüğümüzle."

"Bir kadının aklı, erkeğin kibrinden daha keskin bir silahtır."

"Okumaktan başka hiçbir şeyden bu kadar çabuk bıkmadığımı söyleyebilirim; ama bir kitap kadar insanı büyüleyen başka ne var ki?"

---