Vadideki Zambak: İmkansız Görünen Ruhsal Aşk Bedensel Aşka Tercih Edilir Mi?

Aşkın tanımının en güzel betimlediği kitabın hüzünlü bir aşk hikayesi olmasının yanı sıra imkansız aşkı da konu edinmesi yapıtın diğer klasik aşk romanlardan ayrılmasına olanak sağlamıştır. Balzac Vadideki Zambak adlı eserini 1836'da yayımlayarak, platonik aşkın anlatımını en doğru şekilde yapmış ve okuyucuyu tasvirleri ile hem zorlamış hemde bu bağlamda yormuştur. Yazarın olgunluk döneminde kaleme aldığı yapıt ilk çıktığı dönemde beklediği ilgiyi görmesede zamanla hedef okuyucuya ulaşarak Dünya klasikleri ve MEB'in 100 Temel Eser'i arasında yer edinmiştir. Büyük bir ustalıkla yazılan romanın ilerleyen bölümlerinde okuyucuyu ikilemde bırakması, yapıtın daha da ilgi görmesini sağlamış aynı zamanda o dönemlerde Balzac gibi önemli yazarların okuyucu kitlesini genişletmiştir.

Vadideki Zambak Kitap Özeti

Felix’in Natalie’ye yazdığı mektupla başlayan kitap; Felix'in ne kadar ilgisiz ve sevgiye aç bir çocuk olarak büyütüldüğü ile devam eder. Hatta o kadar dışlanmıştır ki tam bir üvey evlat muamelesi görür maalesef Felix hak etmediği bu sevgisiz ve ilgisiz yaşamını sürdürmek zorundadır. Ailesinden uzakta yatılı okullarda kalan Felix yıllar içinde büyümüş kendini geliştirmiş ve artık yetişkin delikanlı olmuştur. Dışarıdan bakıldığında cılız çocuk görünümünde olan, yıllar içinde içindeki boşluğu doldurmaya çalışan bu çocuk ruhen çok yaşlanmıştır.

Hayatının aşkı ile tanışması tahta çıkacak olan prensin şerefine verilen baloya gitmesi ile başlar. Baloda yanına oturan güzel bir kadını gören Felix bu güzellik karşısında adeta büyülenir, bu kadına içten içe aşık olmuş fakat aşkın ne olduğunu bilmeden tutkusunu hayallere dökmüştür. Farklı bir yere ailesi tarafından gönderilen Felix orada etrafı seyrederken nehir kenarında gördüğü beyazlık ile sevdiğini zambağa benzetmiş ve "Vadideki Zambak" olarak vadiyi kendisi ile özleştirmiştir.

Günlerden bir gün Henriette yani aşık olduğu kadınla karşılaşan Felix; kadının evli kontes olduğunu öğrenir. Henriette güzel bakımlı, hoş ve Felix'den yaşça büyük bir kadın olmasına karşın aralarındaki dertleşmelerden sonra aralarında saf ama tertemiz bir sevgi bağı oluşur. Kontes de en az Felix kadar sevgisiz bir hayat sürdürdüğü için ikiside birbir içlerindeki bu boşluğu yine birbirlerinden aldıkları sevgi ile doldurmuştur. Bu şekilde mutlu birliktelikleri olan ikilinin birbirinden ayrılması Felix'in mevki sahibi olabilmesi için Paris'e dönmesi ile değişir fakat aralarındaki iletişim yine mektuplar ile devam etmektedir.

Saraya gelen Felix; XVIII. Louis’nin dikkatini çekerek kısa zaman zarfında üst mevkilere kadar çıkmış böylece hem XVIII. Louis'in hemde ailesinin sevgisini kazanmıştır. Uzun bir ayrılık süreci yaşayan Felix daha dayanamaz ve sevdiği kadının yanına gider. Gittiğinde ise kontesin kocasının çok hasta olduğunu görür. Hem Henriette hemde Felix bu adamın iyileşmesi için ona hizmet ederken ikilinin arasındaki aşk daha da derinleşmiş ve ulaşılmaz üç noktalara tırmanmıştır. Kont iyileştikten sonra artık burada işi kalmayan Felix saraya döner ve Felix elit kesimden bir kadınla tanışır, kadın, gösterişi ilgisi ile Felix'in tüm dikkatini çeker, aralarında tensel bir aşk başlar. Ruhsal aşkı olan Henriette ile tensel aşkı olan Lady Dudley arasında kalan Felix; kısa zaman sonra Lady Dudley'den soğur ve ruh aşkı için tekrar Henriette'nın yanına döner. Fakat Lady Dudley ile aralarında geçenleri duyan Henriette çok hastalanmış ölüm döşeğindedir. Felix i affettiğini söyleyen kadın vefat etmiş genç adama ise içinde yaşadığı çalkantılı dönem için mektup bırakmıştır. Mektubunda Henriette aşkı, arzuları ve ahlaki değerleri, eş olma konusuda verdiği mücadeleyi yaşamış olduğu gelgitleri anlatmıştır. Ayrıca kızı ile evlenmesini de isteyen Henrietta'nın bu arzusunu kızı, annesinin ölümünden sorunlu tuttuğu Felix için reddetmiştir. Hiçbir şekilde ahlaķından ödün vermeyen Henrietta'nın acısını yaşayan Felix Paris'e dönmüş kendini bilim sanat gibi uğraşlara vererek avutmaya çalışmıştır.

Vadideki Zambak Kahramanları

• Felix: Genç ve yakışıklı bir delikanlı olan Felix; çok kötü çocukluk geçirmiş aradığı sevgiyi evli bir kadında bulmuştur. Fakat zamanla onu unutarak gösterişinden etkilendiği saraydaki kadına ilgi duymuş onunla beraber olmuştur. Tekrar eski aşkına dönmek isteyerek yanına gittiğinde ise artık çok geçtir.
• Henriette: Evli ve çocuklu kadın olan Henriette Felix'e aşktır. Felix'in yaralarını saran kadın tıpkı onun gibi sevgi görmemiş sert anlayışsız kocası ile çocukları için yaşamak zorundadır.
• Dudley: Felix’in Paris’te gösterişinden etkilenip aşık olduğu diğer kadındır.
• Kont de Mortsauf: Henrietta'nın kocasıdır. Sert anlayışsız katı bir kişiliği vardır.
• Madeleine ve Jacques: Henrietta'nın çocuklarıdır ve hastalıklı yapıları vardır.