Bir Vapura Sığan İstanbul

Haydarpaşa'dan sökülür usulca bu koca yığın,

Sirkeci'ye doğru akar zaman,

Yaralı bir nehir gibi.

Bir ülke dolusu insan,

Bir ömür dolusu yorgunluk taşıyor üzerinde.

Rıhtım gıcırdar, vapur düdüğü karışır rüzgâra,

Martılar havayı döverken

Aç gözlü, telaşlı,

Eski bir şarkının ortasında su üzerinde bu vapur.

​Çımacı halatı çözerken iskeleden,

Dalgalar vurur vapurun demir böğrüne;

Sabah serinliği sızıyor

Açık camlardan,

Çırpınan denizin

O tuzlu uykusuna.

​Yürünüyor işte,

Makine dairesinde boğuk bir inilti,

Güvertede sessizlik;

Kimse kimsenin sığınağı değil artık,

Herkes sanki kendi dünyasının karanlığına demir atmış.

​Orta yerde kır dökük, bir ayağı kırık, telleri kopuk bir masa,

Genç bir çaycı elindeki askıyı sallar, “Taze!” der,

Demliğin sıcağı avuçlarında sızar

İyot kokuyor sabah.

Bir köşede bastonuna dayanmış

Ak saçlı bir ana,

Gözleri uzaklarda,

Belki Van’da,

Belki Muş’ta,

“Vax” çeker derinden, içindeki sızıya karışır o inilti:

“Welleh bu dunya fani, xerab bûye zeman,

Yollar uzar, ömür biter,

Giden gelmeyir qayri.” diyen

​Diğer çaprazımda da bir yaşlı kadın oturuyor,

Siyah şalvarlı,

Başında eşarbı,

Gözlerinde kocaman bir gülüş.

Bir elinde hayat,

Ötekinde bastonu.

Belli ki dünya

Pek de merhametli davranmamış ona.

Yürüdüğü yollar taşlı olmalı,

Taşıdığı yıllar ağır.

​Yine de yüzünde o gülüş,

Bir isyan gibi asılı kalmış dudaklarında;

Bütün hırpalanmışlığına inat,

Dünyaya meydan okuyan

Bir çocuk gibi.

Kimbilir hangi dağın rüzgârını sığdırdı

O koyu yazmalı başa,

Hangi acının kilitli kapısını

O yorgunluğuyla açtı bin kez.

​Karşısında şapkalı, eser tenli bir amca, kaşları çatık,

Bıyıkları sigara nikotininden sararmış,

Paltosu kalın...

Ya Karslı

Ya Ağrılı,

Ya da Muşlu

Üstü başı doğlu.

Çantasını karıştırıyor;

İçinde kete, içinde küflü yeşil peynir...

Sanki unutmuş bir şey,

Bir şeyler kurtarmaya çalışıyor.

Zamanı ve memleketi

Sırtlamış daha,

Gözü kararıklığında bin yıllık bir dağ ayazı;

Sızır sızır da gurbet sızar,

Çantasından çıkardığı o küflü peynirle kete,

Doğduğu o toprakların kokusu,

Zihninde kalan

Yakılan o son ev.

Yitirilmiş bir hayatı yamamaya çalışır gibi,

Titreyen parmaklarıyla

Eşeler geçmişini,

Sanki bir parça ekmekle,

Bütün bir coğrafyayı kurtaracak o cehennemden.

​Kimi sabahın köründe yola düşmüş bir memur,

Elinde buruşuk bir evrak,

Zihninde bitmeyen

Hesaplar;

kimi dükkanını açmaya yetişen esnaf,

Gözünde kepenk indiren

Dünlerin ağırlığı;

Kalabalığın içinde

Hem şahit hem yabancı,

Kimi elinde kalem, boynunda fotoğraf makinesiyle

Gerçeğin peşinde koşan

Bir ya da birkaç

Bâb-ı âli gazeteci,

​Mezarlılıkta olduğu gibi; aynı güvertede zengin ile yoksul bir arada

Bir yanda markalı paltosuyla kibirli sosyete,

Diğer yanda nasırlı elleriyle köylü ve şehirli;

Memleketin bütün renkleri sıkışmış

Bu tahta âlamete

Arka masada

Laz uşağı fıkra anlatır neşeyle,

Kürt çocuk dert yanar

Kendi lisanıyla,

Çingene kadının eteklerinde

Basma çiçekler açar.

Sırt çantalarıyla okula giden bir öğrenci,

Kitap kapağına sığdırmış dünyayı, hayaller kurar;

Pencere kenarında, bütün bu kalabalığa inat,

Elleri birbirine değmeye korkan

İki sevgili...

Çağın tezatı:

Biri yoksulluğun kirini siler cebinden,

Biri zenginliğin yalnızlığını üfler havaya;

Ama bu vapurda

Ne varlık kalır geriye ne yokluk,

Herkes aynı denizin yolcusudur şu yalan dünyada.

​Yol uzun, vapur sarsılıyor denizin dalgaları üstünde,

Ama o yaşlı anne..

Hâlâ bıkmamış hikâyesinden;

Bakıyor çaprazdan,

Bu koca kalabalığın ortasında

Kendi elleriyle kurduğu o sessiz tahttan.

​Bir martı kanadında ya da bir güvertede kalıyor ömrün o kısmı:

Ne giden geri dönüyor, ne de deniz acıyor zamana.

Sadece dalgaların boyu uzuyor,

Sadece sabah oluyor usulca

Bu kalabalığın yalnızlığı ortasında.

​Martılar Haydarpaşa’nın gerdanından uçup,

Sirkeci’nin rıhtımına konar dalga dalga.

Bir yanda demli çay kokusu,

Bir yanda kömür karası,

Yolculuk bitmez bu raylarda,

Bu sularda;

Kimi çay içer suskunluğuna,

Kimi falına yatar,

Biri derdini söyler boz bulanık diliyle,

Biri bastonla vurur zamana,

Biri eşelediği çantasını umutla arar,

Ve martılar hep o eski hikâyeyi bağırır:

Kavuşmak yalan, ayrılık gerçek bu dünyada.

​Mehmet Çobanoğlu

10.11.2026

İstanbul