Kaside

Kaside, divan şiirinde çoğunlukla Allah'ın, Peygamber'in ya da bir devlet büyüğünün övgüsüne ayrılan, gazelden daha uzun tutulan nazım şeklidir.

• Uyak düzeni: Uyaklanışı gazelinkiyle aynıdır: aa, ba, ca, da…
• Bölümleri: Kaside nesib ya da teşbib denen bir girişle açılır; ardından girizgâh, methiye, kimi zaman araya giren tegazzül, şairin kendini övdüğü fahriye ve dua bölümleri gelir.
• Türleri: Konusuna göre tevhid, münacat, naat, methiye, hicviye gibi adlar alır.
• Adlandırılışı: Girişte işlenen konuya göre bahariye, şitaiye gibi, redifine göre de Fuzûlî'nin “Su Kasidesi” gibi adlar taşır.

Arapça kasîde sözcüğünden; sözcük kasd (yönelme, amaç) ile aynı kökten gelir.

• Gazel: Uyak düzenini kasideyle paylaşan, daha kısa ve aşk ağırlıklı nazım şekli.
• Girizgâh: Kasidenin açılışını övgü bölümüne bağlayan köprü beyitler; iyi kurulmuş bir girizgâh şairin hünerine işaret sayılır.
• Methiye: Kasidede asıl övgünün yer aldığı bölüm; ayrı bir övgü şiiri de bu adı taşır.
• Naat: Peygamber'e adanan kaside türü.
• Caize: Şairin sunduğu övgü şiiri için ödüllendirildiği para ya da armağan.