COP 31 Birleşmiş Milletler İklim Müzakereleri

Birleşmiş Milletler'in 31. iklim müzakereleri bu yıl Antalya'da Türkiye ve Avustralya eş başkanlığında düzenleniyor.

COP, "Taraflar Konferansı" anlamına geliyor. "Taraflar", 1992 yılında ilk BM iklim anlaşmasına imza atan yaklaşık 200 ülkeyi ifade ediyor.

COP31 Başkanı, Türkiye'nin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum.

Müzakerelere ise Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen liderlik ediyor.

COP31, küresel iklim hedeflerine ilişkin uyarıların sertleştiği ve aşırı hava olaylarının Nepal'den İstanbul'a dünyanın birçok bölgesinde ağır sonuçlar doğurduğu bir dönemde gerçekleşiyor.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) ekim ayında yayımladığı rapora göre, küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlama fırsatı artık büyük ölçüde kaçırılmış durumda.

Ancak rapor, hızlı ve keskin adımlarla sıcaklık artışının sınırlandırılabileceğini ve yüzyıl sonuna doğru yeniden 1,5°C seviyesine dönülebileceğini vurguluyor.

Konferans aynı zamanda güçlü bir El Nino dönemine ilişkin uyarıların yapıldığı bir dönemde düzenleniyor.

Bilim insanları, bu hava olayının etkilerinin insan kaynaklı iklim değişikliğiyle birleşmesi halinde 2027'nin şimdiye kadar kaydedilen en sıcak yıllardan biri olabileceğini belirtiyor.

BM iklim zirveleri, ülkelerin bu gidişatı yavaşlatmak için ortak kararlar alabildiği tek küresel müzakere platformu olma özelliğini koruyor.

Peki Antalya'daki COP31'den neler bekleniyor?

Belem - Antalya Adil Geçiş Mekanizması (BAM)

Adil dönüşüm, fosil yakıtlardan uzaklaşırken bunun faturasının işçilere ya da belirli bölgelere çıkarılmamasını öngörüyor.

Örneğin, kömür madenlerinin kapanması ya da ağır sanayinin dönüşümü gibi süreçler milyonlarca insanın işini, gelirini ve ekonomisi bu faktörlere bağlı bölgelerde yaşam koşullarını etkileyebiliyor.

Bu nedenle ülkeler uzun süredir emisyonları azaltırken sosyal maliyeti yönetecek daha güçlü bir uluslararası mekanizma talep ediyordu.

Geçen yıl Brezilya'nın Belem kentinde düzenlenen COP30'un ana başarılarından biri bu mekanizmanın kurulması kararının alınmasıydı.

Karar metninde insan haklarına ve geçiş süreçlerinden etkilenen işçiler, kadınlar, yerli halklar, engelli bireyler, göçmenler, gençler ve kayıt dışı ekonomide çalışanlar gibi kırılgan grupların katılımına açıkça dikkat çekildi.

Ancak hala sivil toplum tarafından Belem-Antalya Adil Geçiş Mekanizması (BAM) olarak adlandırılan mekanizmanın nasıl hayata geçeceğine dair birçok belirsizlik var.

Bunlar arasında mekanizmanın görevi, finansman boyutu ve fosil yakıtlardan çıkışla bağlantısı gibi sorular var.

Haziran 2026'da Almanya'daki Bonn İklim Değişikliği Konferansı'nda mekanizmanın nasıl işleyeceğine ilişkin görüşmeler yürütüldü. Farklı seçenekleri içeren taslak metinler oluşturuldu.

Mekanizmanın nihai yapısının Antalya'da şekillenmesi öngörülüyor.