Önemli Bir Bilim İnsanını Kaybettik - Prof. Dr. İonna Kuçuradi

Prof. Dr. İoanna Kuçuradi kimdir?

Beyoğlu'nda Rum bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Eczacı bir babanın kızı olan Kuçuradi, çocukluğunun ve ilk gençliğinin şekillendiği yıllarda 1942 Varlık Vergisi ile 6-7 Eylül olayları gibi Türkiye’nin yakın tarihine damga vuran toplumsal kırılmalara tanıklık etti.

Filozof ve akademisyen.

Felsefeyi yalnızca kütüphane raflarında duran soyut kuramlar bütünü olarak değil, insanın gündelik yaşamına ve etik sorumluluklarına dokunan canlı bir rehber olarak gören İoanna Kuçuradi, hem Türkiye’de hem de uluslararası alanda insan hakları felsefesinin en önemli isimlerinden biriydi.

İstanbul’un Beyoğlu semtinde, Rum bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Eczacı bir babanın kızı olan Kuçuradi, çocukluğunun ve ilk gençliğinin şekillendiği yıllarda 1942 Varlık Vergisi ile 6-7 Eylül olayları gibi Türkiye’nin yakın tarihine damga vuran toplumsal kırılmalara tanıklık etti.

1954 yılında Zapyon Rum Lisesi’nden mezun olduktan sonra İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü’ne girdi.

1959’da diplomasını aldı, Türkiye felsefe geleneğinin öncülerinden Prof. Dr. Takiyettin Mengüşoğlu’nun asistanı olarak akademik hayata adım attı. Doktora derecesini 1965 yılında sunduğu "Schopenhauer ve Nietzsche'de İnsan Problemi" başlıklı çalışmasıyla elde etti.

27 Mayıs sonrası Mengüşoğlu’nun üniversiteden uzaklaştırılmasıyla akademi yolculuğunu Anadolu’ya taşıdı. 1965-1968 yılları arasında Erzurum Atatürk Üniversitesi’nde dersler verdi.

1969’da geçtiği Hacettepe Üniversitesi’nde Felsefe Bölümü’nü kurdu ve 2003 yılındaki emekliliğine kadar bu bölümün başkanlığını yürüttü. 1970’te doçentlik, 1978’de profesörlük payesini aldı. Emekliliğinin ardından Maltepe Üniversitesi bünyesinde İnsan Hakları Araştırma ve Uygulama Merkezi’ni kurarak yönetti; aynı zamanda üniversitede açılan UNESCO Kürsüsü’nün başkanlığını üstlendi.

Kuçuradi, çalışmalarını yerel sınırların ötesine taşıyarak uluslararası felsefe kurumlarında üst düzey görevler üstlendi:

Dünya Felsefe Kuruluşları Federasyonu (FISP): 1983’te yönetim kuruluna girdi; 1988-1998 yıllarında Genel Sekreterlik, 1998-2003 yıllarında ise Başkanlık yaptı. Ardından federasyonun Onursal Başkanı ilan edildi.

Uluslararası Felsefe Enstitüsü (IIP - Paris): 2014-2017 yılları arasında başkanlık görevini yürüttü.

Kamu ve hak kurumları: Türkiye Felsefe Kurumu’nun kurucuları arasında yer aldı ve 1979’dan itibaren başkanlığını sürdürdü. T.C. Başbakanlık İnsan Hakları Yüksek Danışma Kurulu ile BM İnsan Hakları Eğitimi Türkiye Milli Komitesi’nde başkanlık yaptı.

Eserleri

İnsan onuru, değer teorisi ve insan haklarının kavramsal temellerine odaklanan Kuçuradi, Immanuel Kant’ın temel metinlerini Türkçe literatürüne kazandırarak felsefe eğitimine kalıcı katkılar sundu.

Başlıca Kitapları: İnsan ve Değerleri, Etik, İnsan Hakları: Kavramları ve Sorunları, Nietzsche ve İnsan, Schopenhauer ve İnsan, Sanata Felsefeyle Bakmak, Çağın Olayları Arasında, Uludağ Konuşmaları, Ahlak Etik ve Etikler.

Çevirileri: Immanuel Kant’tan Pratik Aklın Eleştirisi, Ahlâk Metafiziğinin Temellendirilmesi, Prolegomena.

Ödülleri

Felsefeye ve insan haklarına sunduğu katkılar dolayısıyla çok sayıda ulusal ve uluslararası ödüle değer görüldü:

Aldığı Ödüller: Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Başarı Ödülü (1995, 1996), Goethe Madalyası (1996), Türkiye Bilimler Akademisi Ödülü (1996), Girit Üniversitesi Onursal Doktora Unvanı (1996), Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Basın Özgürlüğü Ödülü (2000), Universidad Ricardo Palma Onursal Doktora Unvanı (2000), Almanya Liyakat Nişanı (2001), UNESCO İnsan Hakları Eğitimi Ödülü Mansiyonu (2002), Huésped Ilustra de la Ciudad de La Habana (2002), Mustafa N. Parlar Bilim Ödülü (2003), UNESCO Aristoteles Madalyası (2003), Diyarbakır Tabipler Birliği Barış, Dostluk ve Demokrasi Ödülü (2004), Gezegensel Hümanist Filozof Ödülü (2005), ODTÜ Senato Özel Ödülü (2015), Cumhuriyetin Aydınlık Yüzleri Ödülü (2024).

Prof. Dr. İoanna Kuçuradi (4 Ekim 1936), 2 Ekim 2026 tarihinde, 89 yaşında, tedavi gördüğü Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde hayatını kaybetti. 4 Ekim 1936’da İstanbul’da doğdu.