Mecaz-ı mürsel

Mecaz-ı mürsel, bir kavramı, benzerlikle değil parça-bütün, yer-yerdeki ya da sebep-sonuç gibi bir yakınlıkla bağlı olduğu başka bir kavramın adıyla anma sanatıdır.

• Türkçe adı: Dil bilgisinde ad aktarması diye de anılır.
• Sık görülen ilgiler: İç-dış (“Çaydanlık kaynadı”), yer-yerdeki (“Ankara bu karara karşı çıktı”) ve yazar-eser (“Bütün yaz Fuzûlî okudum”) en bilinen örneklerdir.
• İstiareden farkı: İstiarede iki kavram arasında benzerlik vardır; mecaz-ı mürselde ise bağ benzerlik dışı bir yakınlıktan doğar.

Arapça mecâz (geçit, aktarma) ve mürsel (salıverilmiş, kayıtsız) sözcükleriyle kurulmuş Farsça tamlama; benzetme kaydına bağlı olmayan mecaz demektir.

• Mecaz: Mecaz-ı mürselin de içinde yer aldığı geniş sınıf; öbür kolu benzetmeye dayanan istiaredir.
• Alaka: Mecaz-ı mürselde iki kavramı bağlayan ilginin adı.