Edebiyat terimi
Şathiyat
Tanımı ekleyenEdebiyatla
Şathiyat nedir?
Şathiyat, ilk okuyuşta dine aykırı, saygısız ya da saçma görünen, ama ardında tasavvufi bir düşünce taşıyan şakacı deyişlerin genel adıdır.
- Tanrı'ya sesleniş: Şair Tanrı'ya kimi zaman bir arkadaşına konuşur gibi teklifsizce seslenir, ona takılır ya da sitem eder; bu tavır uzaklığı değil yakınlığı anlatır.
- Tasavvuftaki kökü: Tasavvufta şath, vecd hâlindeki dervişin ağzından çıkan ve dışarıdan bakanın yadırgadığı söze verilen addır.
- Temsilcisi: Bektaşi şairlerinde sık görülür; Kaygusuz Abdal türün en çok anılan şairidir.
Örnek
Cennetini satsan almam,
Bir dosta bakmak yeğ gelir.
Şathiyat teriminin kökeni nedir?
Arapça şath sözcüğünden türeyen şathiyye'nin çoğulu şathiyyât'tan.
Şathiyat ile ilgili terimler nelerdir?
- Tekke edebiyatı: Şathiyatın içinde doğduğu tasavvuf şiiri geleneği.
- Nefes: Alevi-Bektaşi geleneğinin tasavvufi şiiri; şathiyatın teklifsiz dili bu şiirlerde de sık duyulur.