Ata'sız Sözler - 4

Bu yazımızın konusu ise yine halk arasında yanlış kullanımı olan ve yanlış anlamlar ifade eden bir söz olacaktır.

'Ne gelirse hacıdan hocadan gelir' şeklinde ifade bulan bu söz, kötü niyetli kimseler tarafından üretilerek, aslında uydurularak, ayrımcılık ve bozgunculuk sebebi olacak şekilde piyasaya sürülmüş ve ne hikmetse bir çok kişi tarafından da bilinçsizce kullanılagelmiştir.

Öncelikle, sözün ifade ettiği anlam üzerinde duralım. Söz konusu sözde kast edilen anlamın olumsuz çağrışımları bulunmakta olduğu gibi bu söz; aşağılama ve küçük görme, aynı zamanda imaj zedeleme gibi gayelere de hizmet etmektedir.

Hacı ve hoca kelimeleri ile anlatılmak istenilenin ise, mütedeyyin insanlar olduğu gayet açık ve nettir. Herkesin malumu olduğu üzere, Hacı, Allah'ın emrini yerine getirmek maksadıyla hac farizasını eda eden kimseye, Hoca ise; burada kast edilenin üniversite hocası olmayıp, mescitlerde imamet vazifesini ifa eden kimselere denilmektedir. Anılan sözde kast edildiği gibi olumsuz ve kötü çağrışımları gerektiren kişiler olmayıp bilakis olumlu, güzel ve iyi algılar oluşturması gereken kişilerdir.

Ayrıca, sözde kullanılan üstü kapalı yani imalı bir şekilde 'ne gelirse' denmek suretiyle, her tür şer ve kötü işlerin anılan kişilerden beklenileceği anlamı verilmek istenmiştir. Bununla toplumun inançlı insanlara bakışında ve algısında menfilik oluşturmak amaç edinildiği ve Hacı ve Hoca kimlikleri üzerinden de, tüm inançlı insanların itibarının zedelenmesinin hedeflendiği görülmektedir.

Nasıl ki, bir meslek veya bir zümrenin herhangi bir ferdinin yapmış olduğu olumsuzluğun, o meslek veya zümrenin tamamına atfedilmesi yanlış olacağı gibi, inançlı bilinen bir kişinin de yapmış olduğu fenalığın bütün inançlı insanlara mal edilmesi yanlış ve insafsızdır. Hele bunun bir dine mal edilmesi ise insafsızlığın daniskasıdır. Hepten ve bütüncül bir şekilde genel karalama veya suçlama yapmanın ne dinde, ne vicdanda, ne de hukukta yeri vardır.

Şimdi, bu sözün ne kadar saçma ve ne kadar insafsız bir önyargı ifade ettiğini anlatmak için birkaç örnek verelim; 'Ne gelirse doktor ve hemşireden gelir', 'Ne gelirse şair ve yazar takımından gelir', 'Ne gelirse öğretmen ve öğrenciden gelir', 'Ne gelirse memurdan amirden gelir' şeklinde daha fazla türetebiliriz ki, bu şekilde sözlerin anlamsızlığı, ahlaksızlığı ve yanlışlığı anlaşılmış olsun...

Suçların şahsiliği ilkesince, suç kim tarafından işlenmişse ceza da o kişiye verilmelidir. Adalet ve hukuk bunu gerektirir. Evladının işlediği suçtan dolayı babasını suçlayamazsınız. Aynı şekilde bir kere suç işleyenin devamlı suç işleyeceği anlamı da çıkarılamaz. Genelleme ve varsayımlar üzerinden kanaat belirtmek doğru olmaz.

Neticede, toplumun bir kesimi tarafından bilinçsizce de kullanılsa, bu şekilde belirli kesimi rencide eden ve haksız ithamlara sebebiyet veren sözlerin kullanılmasından titizlikle kaçınılması gerekmektedir. Vesselam.

Nisan, 2012.