Ahlak ve Cehalet
Her şey aslında insanın ahlak ve cehalet seviyesiyle şekilleniyor. Bir toplumda, bir şehirde yeterli sayıda ahlaklı, vicdanlı ve bilgili insan yoksa; buna karşılık cahilliğiyle övünen, sorgulamayan, nefsinin peşinden sürüklenen insanların sayısı fazlaysa, o toplumun genel yönü de buna göre belirleniyor. Böyle yerlerde hayat, derin bir anlam arayışından çok, günü kurtarma telaşına dönüşüyor. İstisnalar elbette var; her karanlık yerde bir mum ışığı bulunur. Fakat çoğunluk yozlaşmışsa, o ışıklar karanlığı dağıtmaya yetmiyor.
Böyle bir topluma sonradan katılan ya da geçici olarak yolu düşen insanlar da bundan payını alıyor. Orada geçirdikleri zaman, içlerinde bir eksiklik hissi bırakıyor. Sanki ruhları beslenmemiş, zihinleri genişlememiş gibi… İnsan bazen bulunduğu yerden dolayı yoruluyor; konuşmalar sığ, hedefler küçük, dertler yapay olunca, insanın içindeki derinlik susuyor. Ve en acısı, zamanın boşa gitmiş hissi.
Toplumda temelde iki tür insan olduğunu düşünüyorum. Birincisi; kötülüğe rağmen iyiliği seçen, hatta kötü olanı bile dönüştürmeye çalışan insan. O, sadece kendini kurtarmaya değil, çevresini de ayağa kaldırmaya niyetlidir. İkincisi ise; iyi ya da kötü ayrımı yapmadan, sadece haz ve anlamsız uğraşların peşinden koşan, günübirlik yaşayan insandır. Onun için derinlik yorucudur; düşünmek zahmettir. Bu yüzden kalabalıklar çoğu zaman ikinci türün peşinden gider.
Bu mesele basit gibi görünebilir. “İyi insanlar çoğalırsa sorun çözülür” demek kolaydır. Fakat işin kökü çok daha derindedir. Bir toplumun temeli bir günde atılmaz; değerler, alışkanlıklar ve zihniyet nesiller boyunca şekillenir. Yanlış temeller üzerine inşa edilen bir yapıyı düzeltmek ise sandığımızdan çok daha zordur. Çünkü insan, bulunduğu yerden etkilenir. Sürekli karanlığın içinde kalan birinin ışığını muhafaza etmesi zordur.
Bu yüzden artık şunu biliyorum: Her toplum insanını yansıtır ama her insan toplumunun kaderine mahkûm değildir. Kimi zaman uzak kalmak, ruhu muhafaza etmenin tek yoludur. Ve belki de gerçek direniş, kirlenmemeyi başarabilmektir.
