Mihail Bulgakov'un Hayatı ve Eserleri
Mihail Bulgakov, Rus romancı, oyun yazarı ve hekim.
Mihail Bulgakov, Rus romancı, oyun yazarı ve hekim. 20. yüzyıl Sovyet edebiyatında bürokrasiyi, sansürü ve insan zaaflarını felsefi mizah ve şeytani bir fanteziyle yerin dibine batıran Usta ile Margarita’nın ölümsüz yazarıdır.
Doğum tarihi ve yeri: 15 Mayıs 1891, Kiev, Ukrayna (Rusya İmparatorluğu)
Ölüm tarihi ve yeri: 10 Mart 1940, Moskova, SSCB
1- Mihail Bulgakov'un Hayatı
1891'de Kiev İlahiyat Akademisi'nde profesör olan Afanasi Bulgakov'un oğlu olarak doğdu. Kiev Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden onur derecesiyle mezun oldu (1916). I. Dünya Savaşı'nda cephe hekimi, ardından Smolensk bölgesindeki yoksul bir köyde tek başına başhekim olarak çalıştı; bu tecrübelerini Genç Bir Doktorun Anıları kitabında anlattı. Ağır difteri ve tifüs geçirdiği sırada ağrılarını dindirmek için başladığı morfin bağımlılığından büyük bir iradeyle kurtuldu.
1920'de hekimliği bırakarak kendisini tamamen edebiyata adadı ve Moskova'ya yerleşti. İlk romanı Beyaz Muhafız ve tiyatro oyunları Sovyet sansür kurulunun ve proleter yazarların acımasız hedefi haline geldi. Eserleri yasaklandı, tiyatrolardan kaldırıldı ve basımı engellendi. Stalin'e yazdığı meşhur mektupta "Ya bana yazma ve yaşama imkânı verin ya da beni kurşuna dizin" dedi; Stalin'in kişisel müdahalesiyle Moskova Sanat Tiyatrosu'nda yönetmen yardımcısı olarak çalışmasına izin verildi ancak eserleri basılmadı. Hayatının son on iki yılını gizlice yazdığı başyapıtı Usta ile Margarita’ya adadı. Gözlerini kör eden kalıtsal böbrek rahatsızlığı (nefroskleroz) nedeniyle 10 Mart 1940'ta, 48 yaşında Moskova'da vefat etti. Novodeviçi Mezarlığı'na defnedildi.
2- Mihail Bulgakov'un Edebi Kişiliği
Bulgakov, Gogol ve Goethe (Faust) çizgisini Sovyet bürokrasisinin absürtlüğüyle harmanlayan fantezi ve hiciv dehasıdır.
- Şeytan Moskova'da: Usta ile Margarita’da Şeytan Woland ve maiyetini (konuşan dev kedi Behemoth) 1930'ların ateist ve yozlaşmış Moskova'sına indirerek açgözlü bürokratları, sahte yazarları ve düzenbazları maskelerinden arındırır.
- Çifte Kurgu: Moskova'daki karnaval ile İsa'nın yargılanıp çarmıha gerildiği Kudüs sahnelerini (Pontius Pilatus'un vicdan azabı) iç içe geçirir.
- Köpek Kalbi ve Bilim Eleştirisi: Köpek Kalbi’nde sokak köpeği Şarik'e insan hipofiz bezi nakledilerek yaratılan proleter lümpen Şarikov karakteriyle rejimin "yeni insan" yaratma iddiasını zekice parodileştirir.
- El Yazmaları Yanmaz: Sanatın ve düşüncenin diktatörlüklerden ve ateşten daha kalıcı olduğunu kanıtlamıştır.
3- Mihail Bulgakov'un Eserleri
Roman
- Usta ile Margarita (Master i Margarita, 1966-1967): Yazarın ölümünden 26 yıl sonra basılabilen 20. yüzyılın en büyük fantastik ve felsefi şaheseri.
- Beyaz Muhafız (Belaya gvardiya, 1925): Rus İç Savaşı'nda Kiev'deki bir ailenin çöküşü.
- Tiyatro Romanı (1936-1939): Stanislavski ve tiyatro kulislerini hicveden bitmemiş romanı.
Uzun Öykü ve Anlatı
- Köpek Kalbi (Sobaçye serdtse, 1925), Ölümcül Yumurtalar (1924), Genç Bir Doktorun Anıları (1926), Morfin.
Tiyatro
- Turbin Günleri (1926), Koşu (1928), Molière Efendi (1936), İvan Vasilyeviç.
4- Mihail Bulgakov Hakkında Bilinmesi Gerekenler
- El Yazmaları Yanmaz: Romanda Usta'nın yaktığı taslakları Şeytan Woland'ın geri vermesi sırasında söylediği "El yazmaları yanmaz!" (Rukopisi ne goryat!) sözü, tüm dünyada sansüre ve diktatörlüklere karşı özgür sanatın evrensel sloganı haline gelmiştir.
- Gogol'ün Mezartaşı: Bulgakov'un Novodeviçi'deki mezarına konulan granit kaya parçası ("Golgotha"), tesadüfen daha önce Nikolay Gogol'ün eski mezarından sökülmüş olan taştır; hayranı olduğu Gogol böylece mezarında ona yoldaş olmuştur.
5- Mihail Bulgakov'un Sözlerinden Alıntılar
"El yazmaları yanmaz!"
"Korkaklık, insanın en büyük kusurlarından biri değil; en büyük kusurunun ta kendisidir."
"Asla kimseden bir şey istemeyin! Özellikle de sizden daha güçlü olanlardan... Kendileri teklif edecek ve her şeyi kendileri vereceklerdir."