Gazel

Gazel, divan şiirinde aşk, sevgili, şarap ve ayrılık gibi konuların beyitlerle işlendiği, divanlarda en çok yer tutan nazım şeklidir.

• Beyit sayısı: Gazeller çoğunlukla beş ile on beyit arasındadır; daha uzun örnekler de görülür.
• Kafiye düzeni: Kafiye düzeni aa, ba, ca, da… biçimindedir.
• Bölümleri: İlk beyte matla, son beyte makta, en güzel beyte de beytü'l-gazel ya da şah beyit denir; şairin mahlası çoğunlukla maktada geçer.
• Bütünlük: Beyitler çoğu zaman kendi başına bir anlam taşır; bütün beyitleri tek bir konuyu işleyen gazele yek-ahenk denir.

Arapça gazel (sevgiliyle söyleşme, aşk sözleri) sözcüğünden.

• Kaside: Kafiye düzeni gazelinkiyle aynı olan, ama çok daha uzun tutulan ve çoğunlukla bir büyüğü öven nazım şekli.
• Mahlas beyti: Gazelde çoğunlukla son sırada gelir; şair kendini takma adıyla burada anar.
• Müstezat: Uzun dizelerle kısa “ziyade” dizelerinin nöbetleşe geldiği, gazelden türemiş biçim.
• Redif: Gazelde kafiyeyle birlikte ses düzenini kuran öğe; çoğu gazelde bulunur ve kafiyenin arkasından değişmeden gelir.