Edebiyat terimi
İktibas
Tanımı ekleyenEdebiyatla
İktibas nedir?
İktibas, Kur'an'dan bir ayeti ya da bir hadisi, tamamını veya bir bölümünü şiire ya da düzyazıya alarak sözü kutsal metnin otoritesiyle destekleme sanatıdır.
- Biçimi: Alınan parça çevrilerek Türkçe söylenebileceği gibi Arapça aslıyla da korunabilir.
- Genel anlamı: Bugünkü dilde iktibas, herhangi bir metinden alıntı yapmak anlamında kullanılır.
Örnek
Sabredenle beraberdir Hak, demiş kitap; / Bekle gönül, her gecenin bir sabahı var.
İktibas teriminin kökeni nedir?
Arapça iktibâs sözcüğünden; ilk anlamı “ateşten kor ya da ışık almak”tır.
İktibas ile ilgili terimler nelerdir?
- Alıntı: Başkasının sözünü, kime ait olduğunu göstererek kullanma; iktibas bugün genel dilde bu anlamda da geçer.
- Telmih: Gönderme sanatı: söz, uzun anlatıya girmeden okurun belleğindeki bir kıssayı uyandırır; iktibasta ise kutsal metnin sözleri doğrudan alınır.
- Tazmin: Bir şairi adıyla anarak onun dizesini ya da beytini kendi şiirinin içine alma; iktibasta alınan parça ise ayet ya da hadistir.
- İrsal-ı mesel: Söze atasözüyle dayanak kazandırma; iktibasın halk sözüne başvuran benzeri.