Edebiyat terimi
Tesbi
Tanımı ekleyenEdebiyatla
Tesbi nedir?
Tesbi, beş yeni dizenin ardına gazelden bir beyit konarak kurulan yedi dizelik bentlerle bir gazeli müsebbaya çevirme işidir.
- Uyak düzeni: İlk bentte yedi dize aynı uyaktadır; sonraki bentlerde yeni yazılan beş dize gazel beytinin ilk dizesiyle uyak kurar, son dize gazelin ana uyağını sürdürür (aaaaaaa, bbbbbba, cccccca).
- Benzerleri: Aynı yol üç dizeyle izlenirse tahmis, dört dizeyle tesdis adını alır.
Tesbi teriminin kökeni nedir?
Arapça tesbî' (yediye çıkarma) sözcüğünden; kökü yedi anlamındaki seb' sayısıdır.
Tesbi ile ilgili terimler nelerdir?
- Müsebba: Tesbinin vardığı şekil: musammat ailesinin yedili kolu.
- Muhammes: Gazel beyitlerine üçer dize eklenerek de kurulabilen beşli musammat; bu yolun adı tahmistir.
- Ta'şir: Aynı yolun on dizelik bentlerle yapılanı; ortaya muaşşer çıkar.
- Tazmin: Bir ustanın sözünü adını anarak kendi şiirine katma; tesbide alınan beyitler de bu yolla yeni şiire girer.