Çekicilik (-Derleme-)

Bir doktor muayenehanesinin bekleme salonu. Duvarlardaki posterlerden, koltuklara, perdelere, zemini kaplayan Türk kilimine kadar her şey özenli seçilmiş, büyük bir dikkatle yerleştirilmiş durumda, hafifçe çalan Hint müziği, atmosferi daha yumuşak bir hale dönüştürmüştür. Gelen hastaların kendilerini rahat hissetmeleri ve rahat davranmaları sağlayacak her türlü düzenleme yapılmış ideal bir bekleme salonu burası.

Olağanüstü tek faktör, -deneyden habersiz- kadın hastaların, oturmak için seçecekleri koltuklar testosteron türevi kokulu maddeler sürülerek hafifçe kokulandırılmıştır. Muayeneye gelen kadınların hiçbir etkileyici ve yönlendirici olmadan koltuklara seçerek oturmaları sağlanır. Sonuç beklenenin bile üzerinde kadın deneklerin testosteron türevli kokulandırılmış koltukları tercih ettikleri gözlenmiştir.

Bir başka deneyde, birbirlerinden farksız kadın, erkek ve ev resimlerine bakan yetişkinler, ayırt edemedikleri feromonların etkisiyle, kimi evleri daha "güzel", kimi kadınları ise daha "seksi" olarak nitelendirmişlerdir.

Parfüm endüstrisinde kullanılan eksaltoidler, çok seyrettik olarak kullanıldıklarında, erkekler ve çocuklarca hemen hiç algılanamazken; kadınlar bu ve benzeri bileşiklere karşı, özellikle menstruasyonun ortalarına rastlayan günlerde, yüksek duyarlık gösterirler. Menopoz sonrası kadınların bu duyarlıklarını yitirdikleri, erkeklerin ise, kendilerine östrojen enjekte edilmesinden sonra söz konusu kokuyu fark edebildikleri saptanmıştır.

Bir deney de karıncalardan. Deneyde bazı dişi karıncalarca yayılan koku bir tahta parçasına sürülerek, yeterince emilmesi sağlanarak bir atrap elde edilmiştir. Daha sonra bu atrap, çiftleşmeye hazır erkek karıncalara sunularak gözlem başlamıştır. Kısa bir sürede tahta parçasının yanına akın akın gelen erkekler tahta parçasıyla çiftleşmeye çalışmışlardır. Çekimleme ya da çekicilik olarak tanımlayabileceğiz bu olaylar zinciri çoğunlukla yapısal ve güçlü içgüdüsel fizyolojik olaylardır.

Sosyal ve farklı eşeydeki bireylerin bir arada yaşadığı topluluklarda sorun olmasa da, sadece çiftleşmek için bir araya gelen canlılarda çekimleme, çekicilik çok önemlidir. Örneğin erkek bülbüller, kışlaklarından üreme yerlerine dişilerden daha önce gelir ve savunaklarını kurdukları bölgede ötmeye başlarlar. Daha sonra buralara gelen dişilerse, ötüş seslerinin yardımıyla çalılıklar arasındaki erkekleri bulurlar. Erkek bülbül en güzel şarkılarını bir çekicilik unsuru olarak kullanmada çok başarılıdır. Alaca karanlıkta, seher vaktinde bu duygulu serenadın insan ruhunda oluşturduğu tanımlanamaz hoşluğu, inanın çok ünlü bestecilerin eserlerini, en ünlü yorumculardan dinleseniz bile yakalayamazsınız. Aslında bülbülün şarkısının tartışılmaz üstünlüğü, doğallığından ve yaşamın bir parçası olmasından kaynaklanmaktadır. Çünkü onun seçilme amaçlı çekiciliğini oluşturmaktadır. Balıkçılların "bağırışları"; çobanaldatanların "düdük sesi", ağaçkakanların ağaçlara vurarak çıkardıkları sesler, baykuşların "ötüş"leri, kurbağaların "vıraklama"ları, çeşitli çekirge ve cırcırböceklerinin sesleri hep aynı işleve yöneliktir. Üreme öncesi çekicilik amaçlı bu davranışlar, üreme sonrası susma ya da ses kısılma şeklinde görülebilir.

Çekicilikte kullanılan diğer bir yöntem görsel uyarılardır ve çoğunlukla erkekler tarafından kullanılmaktadır. Özellikle çok dişili bir yaşam gösterenlerde bu özellik daha yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Erkek tavuskuşlarının ünlü yelpazesini bilmeyenimiz yoktur. Bu konuda diğer bir ilginç örnek her erkeğin kendine özgü, farklı bir rengi bulunduğu dövüşkenkuşlarda görülür. Toplu kur yapma bölgeleri olan bu kuşların erkekleri "arena"larda kavga etmekteler ve seçici konumundaki dişilerin "beğeni"sini kazanmaya çalışmaktadırlar. Bir çok yörede olduğu gibi Teke yöresinde de köylerde düğün esnasında erkekler ve kızların kendi aralarında ayrı ayrı oynamalarının diğer eşey tarafından gizli gözlerle izlenmesini amaç ve sonuç yönüyle analog bir seremonidir. Aynı şekil ve düzeyde masum, yapısal etkinliklerdir.