Kara Saçlarını Kesen Şair: Gülten Akın

1950 Türkiye’sinin edebiyat ortamında ilk verimlerini kaleme alan Gülten Akın Mülkiyeli tanışığı Cemal Süreya etkisiyle İkinci Yeniyle adı anılsa da, daha sonraları toplumcu şiirin poetikası ve sosyalist bir bakış açısıyla anılmıştır.

Bunun yanında: Akın şiirleri feminist okumalara tabi tutulmuştur.

Akın’ın, Kaymakam eşi dolayısıyla, Anadolu’nun ücralarında görev yaptığı ilçelerde tanık olduğu olaylara şiirlerine izlek yapmıştır.

Prof.Dr. Yusuf Alper ‘in Gülten Akın şiiri üzerine Asuman Susam ve Duygu Kankaytsın tarafından yayına hazırlanan “İncelikler Tarihi Gülten Akın Şiiri” (Yapı Kredi Yayınları 2022) İncelemesinde psikodinamik açımlamada dikkate aldığı yaklaşımla :

Akın’ın özellikle çocukluğunu “Gülten Hanım” sevgisiyle geçirdiği ve bu sevginin Yozgat’ın varlıklı bir ailesi içerisinde gösterilmesi, 5 yaşında okula başlayıp okulun gözdesi olması ve “silik bir baba figürüyle” Başkentte lise yılları yine okuldan mezun olan 5 kişinden biri olması ardından hukuk fakültesi ve siyasal günleri bunu yaparken de edebiyatla ilk temaslar.

Bu dönem aslında Türkiye’ninde dönüşüm yılları köyden kente göçün arttığı, tek parti döneminden, çok partili hayata geçiş, II.Dünya Savaşının her ne kadar savaş dışı kalsak bile ekonomik sonuçlarıyla fakirleşmenin git gide arttığı o dönemler Akın’a şiirsel bir dönüş olanağı sağlamıştır.

Alper incelemesinde büyük baba figürünü Jung arketipsel modeliyle açıklanması üzerinde durmuştur. Yusuf Alper bu bakışı Jung’un sanatçı kişiliğiyle yaratıcı sanatçılara yakın durmasıyla açıklar.( s.200)

“Sanat yeteneği olan insanlarda arketiplerin bilinç dışı canlanması olur ve sanat ürünleri ortaya çıkar .“ (s. 200)

Gülten Akın’ın çocukluğunun geçtiği Yozgat halk kültürü yapıyla masal ve efsanelerin hafızasında derin izler bıraktığı bir diyar olduğundan Akın’ın şiirlerinde yaslandığı masalsı ve destansı anlayış bu bilinçdışının ortaya çıkardığını söylemek yanlış olmayacaktır.

Gülten Akın’ın kültürel hafızası bir bakıma tarihselci bir şuur ve eleştirel bir yaklaşımla edebiyat tarihinde yerini almıştır.

Akın’ın şiirleri bireysel başlayan ve toplumsal bir söyleve evrilen yine sağlık sorunlarının baş gösterdiği son anlarında bir çağ eleştirisiyle sonlanmaktadır.

Akın’ın şiirlerinde gürültü yoktur sessiz bir çığlık vardır. Özellikle, oğlunun yaşadığı siyasal tutukluluk günleri şairin önce anne sonra hukukçu ve en sonunda şair kimliğiyle meydan meydan hak savunmaya gitmiştir.

Bu mücadele şairin diyalizle geçen son anlarına sirayet etmiş ve sitemkâr bir anlatıyla metalik yorgunluğunu paylaşarak ardında gözlerini hayata kapamıştır.

Bu kapayışta şairi çocukluğunda el bebek gül bebek büyüten Yozgat’ın, Akın’ın son anlarında onu yalnız bırakması son şiirlerine yansımıştır.

“Beni sorarsan
Kış işte
Kalbin elem günleri geldi
Dünya evlere çekildi, içlere
Sarı yaseminle gül arasında
Dağların mor baharıyla
Sis arasında
Denizle göl arasında
...
Hiçbir iktidarı sevmesem de
Sobanın iktidarında
Çarpışa çarpışa nasılsa
Büyüyebilen kızlar
Uslu,sakin,ölümü bekliyorlar
Yaşlılık
Dev mi oldular, başkaları
Üstüne üstüne gelip korkusuz
Güçlerini deniyorlar ( Uzak Bir Kıyıda 225-Beni Sorsan Yky)

Elemli günler şairin son şiirlerine yansımıştır. Bu şiirlerde , artık ne toplumsal bir deyiş ne de bir işkence ve zorbalık yoktur.
Artık şair ölümü kış döngüsüyle betimler.

“Kış işte “

Diyaliz şaire metal yoldaş olmuştur. Ve hatta Akın’ın demesiyle “ Kan kardeş”
...
“Sen bir şeysin orda
Toz olmamak için direnen
Kan kardeş olduğun makine
elbet daha değerli ( UBK,229-BS)
...

Son sözlerde şairin kendi has bir şiir adası olduğu yaklaşımıyla, halen çözümlemeyi bekleyen ve yeni okumalara açık şiir toplamı bıraktığını söyleyebiliriz.

Gülten Akın :

“Ben yoruldum gidiyorum
Kendi endişeni kendin seç (UBK,223-BS)

Bu gidişin vedası herkese mi ? Bilinmez fakat bilinen tek gerçek bu dünyadan “ Kara saçlarını kesen bir Gülten Akın geçti.