İnsanın Kendine Dönemediği Yerler
İnsan büyüdüğünü en çok, eski bir yere gittiğinde anlıyor.
Kapıyı açıyorsun.
Her şey yerli yerinde.
Duvar aynı duvar.
Pencere aynı pencere.
Sokağın sesi bile yıllar önceki yerine kurulmuş.
Ama sen değişmişsin.
İşte insanı asıl şaşırtan da bu.
Bir zamanlar avuçlarının içine sığan hayat, şimdi karşında koca bir yabancı gibi duruyor. Ona bakıyorsun, tanıyorsun ama yaklaşamıyorsun.
Çünkü bazı hatıraların kapısı dışarıdan açılmıyor.
İçeriden açılıyor.
Ve içeride neyle karşılaşacağını bilmiyorsun.
Ben çocukluğumun geçtiği yerlere yıllarca gitmedim. Bunu özlemediğim için yaptığımı sandım. Meğer insan bazen özlediği şeyden değil, özlediği hâline yeniden dönüşmekten korkuyormuş.
Çünkü geçmiş yalnızca yaşadıklarımızdan oluşmuyor.
Geçmiş, artık olamayacağımız insanların da mezarlığı.
Bir zamanlar çok kolay gülen bir adam vardı içimde.
Kimseye hesap vermeden sabahlara kadar konuşabilen, bir sokağın köşesinde durup gökyüzüne bakabilen, yarın diye bir şeyin mutlaka güzel olacağına inanabilen biri.
Sonra hayat geldi.
Bazı insanları aldı.
Bazı kapıları kapattı.
Bazı cümleleri yarıda bıraktı.
Ben de fark etmeden o adamın üzerine yıllar boyunca yeni bir ben ördüm.
Şimdi eski bir yere gidince karşıma çıkan şey çocukluğum değil.
O adam.
Ve ona söyleyecek hiçbir şeyim yok.
Böyle olacağını bilmiyordum,” desem yalan.
“Senin için elimden geleni yaptım,” desem daha büyük bir yalan.
Çünkü insan kendisini terk ettiğinde bunun farkına çoğu zaman çok sonra varıyor.
Bir gün aynaya bakıyorsun.
Yüzün tanıdık.
Sesin tanıdık.
Ellerin tanıdık.
Ama içindeki adam senden habersiz bir yerde oturuyor.
şte o gün anlıyorsun
İnsanın en büyük kaybı bir başkasını kaybetmesi değilmiş.
Kendisine yabancılaşmasıymış.
Bazen bir eşya bunu hatırlatıyor.
Eski bir sandalye.
Bir çekmecenin dibinde unutulmuş bir anahtar.
Kapağı soyulmuş bir kitap.
Üzerinde yıllar önce alınmış bir not.
İnsan bunlara bakarken neden boğazının düğümlendiğini anlayamıyor.
Çünkü eşyanın hafızası yok.
Hafıza sende.
Eşya yalnızca düğmeye basıyor.
Sonrası senin içinde oluyor.
Birden yıllar önce söylediğin bir cümle çıkıyor karşına.
Birinin yüzü beliriyor.
Bir vedanın sesi.
Bir suskunluk.
Belki de hiç söylemediğin bir özür.
Ve anlıyorsun ki insanın içinde kapattığını sandığı odalar aslında hiç kapanmıyor.
Sadece ışıkları söndürülüyor.
Sonra hayat devam ediyor.
İşe gidiyorsun.
İnsanlarla konuşuyorsun.
Gülüyorsun.
Planlar yapıyorsun.
Yeni yerler görüyorsun.
Yeni insanlar tanıyorsun.
Bazen gerçekten mutlu bile oluyorsun.
Ama gecenin bir yerinde, kimsenin bilmediği o eski odadan bir ses geliyor.
“Beni ne zaman buraya bıraktın?”
Cevap veremiyorsun.
Çünkü onu bıraktığın günü hatırlamıyorsun.
Belki de tek bir gün değildi.
İnsan kendisini bir gecede kaybetmiyor.
Biraz biraz bırakıyor.
Bir hayalinden vazgeçerken.
Bir sözü içine atarken.
Bir haksızlığı sineye çekerken.
Birine kızıp aslında kendine kızarken.
“Boş ver,” dediği her şeyin biraz daha eksilttiğini anlamadan.
Sonra bir sabah uyanıyor ve hayatının bütün odaları dolu olduğu hâlde içinde oturacak bir sandalye bulamıyor.
Ben artık geçmişten korkmuyorum.
Onu değiştiremeyeceğimi biliyorum.
Bazı insanların geri gelmeyeceğini, bazı günlerin bir daha yaşanmayacağını, bazı soruların cevapsız kalacağını kabul ettim.
Kabullenmek unutmak değilmiş.
Bunu geç öğrendim.
Kabullenmek, yaranın üzerine yeniden yara açmaktan vazgeçmekmiş.
İnsan geçmişini yanında taşıyabilir.
Ama onun içinde yaşamaya devam etmek zorunda değildir.
Bunu öğrendiğim gün, yıllardır kaçtığım yerlere başka bir gözle bakmaya başladım.
Artık oraya eski beni bulmaya gitmiyorum.
Eski beni uğurlamaya gidiyorum.
Çünkü bazı insanları öldürmeden de geride bırakmak mümkün.
Bazen insan kendi geçmişine son kez bakıp şöyle demeli:
“Sen benim başıma gelen her şey değilsin. Sen yalnızca benim geçtiğim yollardan birisin.”
Sonra yürümeli.
Arkasına bakmadan değil.
Bakıp da yoluna devam ederek.
Çünkü iyileşmek, geçmişi silmek değildir.
Geçmişin artık bugününü yönetmesine izin vermemektir.
Ve belki insanın kendisine verebileceği en büyük merhamet şudur:
Bir zamanlar yapamadığı şeyler için bugünkü kendisini cezalandırmamak.
Ben artık eski yerlere dönebiliyorum.
Çünkü orada kaybettiğim kişinin peşinden gitmiyorum.
Orada kalan adamı selamlayıp yoluma devam ediyorum.
O bana bakıyor.
Ben ona.
İkimiz de biliyoruz.
Aynı insan değiliz.
Ama birbirimize düşman da değiliz.
Sonra kapıyı kapatıyorum.
Ve ilk kez bir kapının kapanmasını kayıp gibi hissetmiyorum.
Bazı kapılar insanı dışarıda bırakmaz.
Turgay Kurtuluş