Deneme

Deneme, yazarın seçtiği bir konuyu kendi deneyimi ve bakışıyla ele alıp okuru bir sonuca ikna etmekten çok birlikte düşünmeye çağırdığı serbest düzyazıdır.

• Makaleden farkı: Makale bir savı kanıtlarla savunmaya çalışır; deneme ise düşünceyi kesin bir hükme bağlamadan dolaştırır.
• Üslubu: Yazar okurla sohbet eder gibi samimi bir dil kullanır ve sık sık kendi yaşantısından örnek verir.
• Adı: Tür, adını Montaigne'in 1580'de yayımlanan Denemeler (Essais) adlı kitabından alır.
• Türk edebiyatında: Nurullah Ataç, Suut Kemal Yetkin ve Sabahattin Eyüboğlu türün tanınmış adlarındandır.

Türkçe denemek fiilinden; Fransızca essai (sınama) karşılığı olarak kullanılır.

• Makale: Gazete ya da dergide bir görüşü kanıtlarla savunan yazı; deneme ondan kesinlik iddiası taşımamasıyla ayrılır.
• Nesir: Ölçü ve uyağa bağlı olmayan söyleyiş; deneme bu anlatım yolunun türlerindendir.
• Öğretici tür: Deneme, makale, fıkra gibi yazıları kapsayan öbek; bu yazılar okura bilgi verir ya da onu düşündürür.