Delâlet

Delâlet, eski mantık ve belâgatte bir sözün ya da bir işaretin zihinde belli bir anlamı akla getirmesidir.

Sözle kurulan delâletin üç yolu ve söze dayanmayan bir türü ayırt edilir.

• Bütünü gösterme: Söz, karşılık geldiği anlamın tamamını gösterir; “kitap” denince ciltli ve sayfalı nesnenin bütününün düşünülmesi gibi.
• Parçayı gösterme: Söz, anlamının yalnız bir parçasını gösterir; “ev” sözcüğünün içerdiği odaları ya da duvarları da düşündürmesi gibi.
• Gerektireni gösterme: Söz, kendi anlamının zorunlu olarak beraberinde getirdiği başka bir anlamı gösterir; “güneş” sözünün ışığı ve sıcaklığı düşündürmesi gibi.
• Söze dayanmayan delâlet: Dumanın ateşi, ayak izinin geçen birini göstermesi gibi bağlar da delâlet sayılır.

Arapça delâlet (yol gösterme, işaret etme) sözcüğünden.

• Anlam: Sözün zihinde karşılık bulan içeriği; delâlet bu içeriğe ulaştıran bağdır.
• Gösterge: Bir anlamı ya da nesneyi temsil eden dil birimi; delâlette anlamı akla getiren söz bu işi görür.