Ölçü

Ölçü, dizelere kulakta düzenli bir yinelenme duygusu veren ses düzenidir; Türk şiirinde bu düzen aruzda uzun ve kısa hecelerin dizilişinden, hece ölçüsünde ise dizelerdeki hece sayısının eşitliğinden doğar.

• Hece ölçüsünde: On bir heceli bir koşma dizesi, durakların yerine göre 6+5 ya da 4+4+3 diye okunabilir.
• Aruzda: Açık ve kapalı heceler uzunluklarına göre fâilâtün, mefâîlün gibi kalıplar içinde dizilir.
• Batı şiirinde: İngilizce ve Almanca gibi dillerde ölçü çoğunlukla vurgulu ve vurgusuz hecelerin belli bir sırayla yinelenmesine dayanır.

Türkçe ölç- fiilinden.

• Aruz: Divan şairlerinin Arap ve Fars şiirinden alıp Türkçeye uyguladığı ölçü sistemi.
• Durak: Hece ölçülü dizede okurken kısaca soluklanılan nokta; koşma dizesinde çoğunlukla altıncı heceden sonra gelir.
• Ritim: Ölçünün şiirde yarattığı düzenli akış; ölçüsüz şiirde de başka yollarla kurulabilir.
• Zihaf: Aruzun dile yaptığı zorlamalardan biri; bu durumda bir hecenin değeri ölçü uğruna düşürülür.