Tecelli

Tecelli, gizli olanın kendini göstermesidir; tasavvufta ise evrendeki her varlığı Tanrı'nın adlarını ve sıfatlarını yansıtan bir ayna sayan anlayışın temel kavramıdır.

• Divan şiirinde: Sevgilinin yüzündeki güzellik ilahi güzelliğin bir yansıması olarak düşünülür; şair onu seyrederken aslında Tanrı'nın tecellisine baktığını söyler.
• Ayna imgesi: Bu düşünce en çok ayna benzetmesiyle anlatılır: Tanrı kendi güzelliğini seyretmek için evreni ve insan gönlünü ayna edinmiştir.
• Gündelik dilde: Sözcük talih, yazgı anlamında da kullanılır: “Tecellim böyleymiş.”

Arapça tecellî (açığa çıkma, parlayarak görünme) sözcüğünden.

• Âyîne: Divan şairinin gönlü, sevgilinin yüzünü ve evreni anlatırken başvurduğu ayna imgesi; tecelli düşüncesinin taşıyıcısıdır.
• Fenafillâh: Tasavvuf yolunda benliğin silinip yalnız Tanrı'nın kaldığı mertebe; tecelliyi kavrayan gönlün yöneldiği hâl.
• Tekke edebiyatı: Tecelli düşüncesini sık işleyen tasavvufi şiir geleneği.