Issızlığın Kökenine Yürüyen Şair ve Yazar: Metin Akdeniz- 1

Sırf bir şeyler düzelsin, her şey yeniden yoluna girsin diye bir ilişkiyi, bir insanı ya da geçmişin yükünü tek başına sırtında taşımaya devam etmek zorunda değilsin. Sen her şey kusursuz olsun diye çabalarken, onun kalbi kırılmasın, o gerçeği bilip de incinmesin diye kendi ruhundan ödünler verirken karşı taraf sadece bir seyirci gibi seni izlemeyi tercih ediyorsa, durup kendine bakmanın vakti gelmiş demektir. Çünkü bu yaptığın, iyilik ya da fedakarlık değil; bile isteye, adım adım kendinden vazgeçişindir.

Sırf o "yolun yarısından dönen" ya da "ilk vazgeçen" sen olma diye, insanların senin hakkında kuracağı cümlelerden korktuğun için, miadı dolmuş ve çoktan bitmiş bir hikayeyi tek başına ayakta tutamazsın. Yapamazsın... Bu yükü tek bir omuz kaldırmaz. Bu beyhude çaba zamanla ruhuna sızar, seni sinsice zehirler ve en nihayetinde hasta eder. İçine atarsın, dolarsın, sabredersin; ama bir gün gelir, o baraj kapakları patlar ve kendini tutamazsın. Bünyen, bunca zaman ona yaptığın bu haksızlığa karşı sana fiziksel ve ruhsal tepkiler vermeye başlar da ne olduğunu anlayamazsın.

Bir gün bir haksızlığın hesabının sorulmadığını görünce, içimde ilk kez bir terazi aradım.

Bu aramayı yıllar önce, bir yakınımın ihanetine uğradığı gün fark ettim. Onun için iyi niyetle yaptığı her şeyin karşılığında, sessizce kenara itildiğini gördüm. Ben de sinirle bekledim. Bir gün bunun bir yerde, bir biçimde karşısına çıkacağını düşündüm. Böyle inanmak bana iyi geldi, ta ki bir gün aynı kişinin hiçbir sorgu almadan, kimsenin kılına zarar gelmeden yoluna devam ettiğini öğrenene kadar.

Ev sahibimiz kendi halinde sakin bir yaşam sürmekteydi. Bu iyi insan yakın bir zamanda vefat etti diye biliyorum. Toprağı bol, erenler yoldaşı olsun. Çocuklarından Müslim ağabey kızı Fadime, yaşıt arkadaşım Turgut’u hatırlıyorum. Müslim ağabey ailenin en büyüğü olduğundan bizim çocukluğumuzda kamuda çalıştığından Gaziantep/Kilis’te yaşıyor diye söylenirdi. Sonradan çevreden galiba istifa etmiş diye duymuştum. Turgut ise haşarı ve yaramaz zorba bir çocuk olduğundan tüm çocuklar ondan korkardık. Onu seksen yılından sonra görmedim. Bir kaç yıl evvel burayı tekrar ziyarete geldiğimde eski komşularımızı birilerine tesadüfen onun oğluna sormamla izini bulmuş oldum. Sadece telefonla görüştüm. Anneleri cana yakın ve eziyet çeken Anadolu kadınlarımızdan biri olup oda eşi gibi seyid kızıydı. Ne yazık ki iki bin on dört yılının temmuz ayında sıcak bir yaz zamanında buraya ziyarete gittiğimin ilk günü vefat etmiş salâsı veriliyordu. Bir iki gün sonrada acılar içinde Müslim ağabeyi evlerinde ziyaretle taziyesine gidip baş sağlığı diledim. Ah çocuk ah işte ilk evimiz, bu toprak damlı, ufak ve ışığın zorla girdiği ev bu evdir. Toprak damlı iki odalı bir yerde olan evimize caddeye bağlı bu sokaktan giriliyordu. Sokağımız dar toprak yollu ve sağ başında Mansur Baba türbesi yer almaktaydı. Evin penceresi yanı başımızdaki Osmanlı mimarisine uygunca restore edilmiş Mansur Baba türbesine bakıyordu. Türbede akraba olduğu söylenen dört yatır evliya zatların sandukaları vardı. Arkadaşım şişko Fethi’nin nenesi sarı Fatma burada bakıcılık yaptığı sıralarda dönemin büyüklerinden duyduğu kadarıyla bildiklerini şöyle anlatmıştı.

Mansur babaya ait türbe 16 yüzyılda şehrin zaptı sırasında yakılıp yıkılarak harabeye dönmüştür. Çok sonraları Selçuklu sultanı Alaaddin Keykubat tarafından buraya ait arazi satın alınırken Mansur baba türbesinin bulunduğu yeriyse zamanla unutulur. Dönemin bir vaktinde ulu caminin önündeki mezarlığa

Dar kapı girişine nakış misali işlenen bu iki yapışık konak hala günümüze kadar direnerek ayakta kalmayı başarmakla kalmayıp adıyla lakabıyla sağır müftügil ve Hacı Hıdır konakları diye bilinip gelmişlerdir. Bu konaklar aynı zamanda Osmanlı mimari tarzında olup iki katlıdır. Girişinde bizi küçük bir sahanlık karşılar. Burada yan yana ve karşılıklı planına göre iki ya da üç oda ile birlikte yukarı kata yani sofaya çıkmak için taş ya da ahşap merdiven bulunmaktadır. Ayrıca evin arka bahçesine açılan bir de kapısı vardır. Açılınca seni güzel kokulu çiçekler ve meyve ağaçları adeta mest eder. Bu bahçede toprağı değerlendirmek ve günlük kullanımları için toprağı seki dediğimiz yaklaşık kırk elli santimlik yan yana dikey parçalara ayırıp zerzevat sebzeler (soğan, maydanoz, nane vs) ekilirdi. Baharda toprağın verimini arttırmak için gübre karıştırılırdı. Yukarı katta şimdilerde salon olan geniş bir sofa karşılar bizi. Yine burada da alt kattaki gibi karşılıklı dört odanın kapısı da bu sofaya açılırdı. Evin üstü genelde kavak veya buna benzer uzun ağaçların dallarından temizlenerek üç ya da beş metre aynı boyda kesilmek suretiyle cisir denen düzgün uzun kavak ağaç gövdeleriyle deneyimli ustalar tarafından kaplanırdı. Bu işlem sabır, titizlik emek isteyen bir iştir. Sonrada bu ağaç gövdelerinin üzerine yatay vaziyette taze yeşil ve bol yapraklı ağaç dallarıyla evin içi görünmeyecek sık şekilde dizilirdi. Şimdilerde ya muşamba denen naylon örtü evvela seriliyor ya da evin içinden kontrplakla ters tavan yapılarak kaplanılıyor. Bu dizme işlemi bittikten sonrada kırmızı yapışkan bir toprak türü daha önce hazırlanmış temiz ve taşsız bir yerde ince eleklerle elenip saman ve su karışımıyla yoğrulur. Püşürük dediğimiz az kıvamlı bir çamur harcı hazırlanır. Samanın görevi toprağı çamur harcını bir arada tutmak yağmur suyunun evin içine girmesini engellemektir. Bu çamur harcı serilen dalların üzerine dikkatli ve inceden inceye serilir. O kadar dikkat edilir ki dalların arasına bile konur. Amaç çatısı olmayan toprak kaplı evin damından yağmur ve kar suyunun içeriye geçmesini önlemektir.

Harç serme işlemi bitince bir ya da iki gün kurumaya bırakılır. Tabi bu işler hep sıcak yaz aylarında yapılmaktadır. Çamur toprağın kuruma işlemi de bittikten sonra aynı harç tekrar aynı aşamalardan geçerek hazırlanır. Tek fark samanın katılımı bu kez fazladır. Hazırlanan harç bir kaç kişinin yardımıyla birlikte evin dışında daha evvel yapılmış olan yine ağaç bir merdivenle dam üstlerine omuzlarda kovalarla veya atık yağ tenekeleriyle taşınmaya başlanır. Ayrıca dam üzerindeki ehli usta bu harcı dikkatlice yayar ve tahtadan yapılmış yaklaşık iki metre uzun, on santim kalın ve beş santim genişliğinde mastar isminde düz tahta bir aletle yetişemediği yerleri aynı kalınlıkta suyun akışına da meyil yani yön verip yayarak sererek sıkıştırırdı. Yine elinin altında tahtadan yapılı toprağı, harcı ve sıvı olan her şeyi sererek yaymada kullanılan tahtadan bir mala ile harcı güç, kuvvetle döverek bastırarak sıkıştırır ki akıntı olmasın. Efendim geldik son aşamaya bu aşama tahta mala ve bilek mahareti isteyen bir iştir aslında. Evvela usta kişi peştamal ya da kıl ile örülüp yapılmış çuvala saman doldurup damın her yerine yayvan bir şekilde tarlaya buğday serpiştirmek gibi serper. Ardından hafif yağmurlama suyla ıslatıp elindeki tahta mala ile toprağı döverek sıkıştırarak saman ile acele etmeden yayarak sıvar. Sıvama bitince tekrar kurumaya bırakılır. Ve evin üstü böylece kapanırdı. Daha sonralarında bir metre uzunluğunda otuz santim genişliğinde sağlam bir kaya parçası yontulup iyice silindir şekline getirilir. Ayrıca silindirin dikey uçlarının her iki tarafında bir su bardağı genişliğinde kısa ve kapalı delikler yapılırdı. Niye mi? silindir taştan yapılmış? Ağır olduğundan ve onu ileri geri hareket ettirmek için.

Bazı aşklar, iki kişinin aynı anda birbirine bakışıyla başlar.

Bu cümleyi yıllar sonra bir kafede, karşımda oturan eski bir dostla konuşurken kurdum. Dost, benim neden hâlâ aynı yerde durduğumu soruyordu. Ben de cevap yerine kahvemi karıştırıp pencereden dışarı baktım. Sokakta insanlar acele ediyor, herkes bir yere yetişmeye çalışıyordu. Ben ise yıllar önce bir şeye yetişmeye çalıştığım o günü düşünüyordum.

Telefonun ekranı akşamları en çok parlak olan şeydi benim için. Yatağa uzanmış, tavana bakarken bir mesajın gelmesini bekliyordum. Mesafe bazen bir yük gibi omuzlarıma çöküyordu, bazen de bir sır gibi hafiflik veriyordu. Şehirler arasındaki yol, haritada parmağımın ucuyla rahatça geçebileceğim kadar kısaydı. Ama içimde o yolun uzunluğu, her gece yeniden ölçülüyordu.

Onu ilk duyduğumda bir şarkının nakarat kısmındaki gibi bir sesi vardı. Yüzünü bile sonradan gördüm. Önce sesine alıştım. Sabahları "Günaydın" derken sesinin biraz uykulu çıkması, akşamları yorgun bir "İyi geceler" demesi, bütün bunlar benim gününün ritmi oldu. Kimse bana bu kadar basit şeylerle yaşamanın mümkün olduğunu söylememişti.