Dilimizdeki Şamanizm
This piece was featured as the selection of the day on 25.04.2023.
Dilimizdeki şamanist dönemin mirası olan bazı kavramlar.
-
Uykusu kaçmak: İnsanın uykuda çıkıp gezdiğine inanılan bir ruhu vardır.
-
Vurgun yeme: Özellikle sünger avcılığında dalgıçlara ruhsal varlıkların zarar verdiğine inanılır.
-
Tutulmak (aşk): Ruhsal bir varlığın insanı tutması, yakalaması.
-
Aldanmak/aldatmak: "Al" adlı varlığın yaptığı iş ("Alkarısı" inanışı ile bağlantılı).
-
Göze girmek: Ruhsal varlıkların insanların gözünde yer aldığına inanılır. Nazar mevzusu ile aynı mantıktan gelir.
-
Dili bağlanmak: Aslında büyü vs. ile olduğuna inanılır.
-
Esin: Eserek gelen şey (ilham). Es/Ez denen ruhla da ilgilidir.
-
Yel girmek: Geçmiş çağlarda rüzgarın bilimsel açıklaması bilinmediği için canlı bir varlık olduğuna inanılır. İnsanın bedenine girebildiği düşünülür.
-
Ayaz: Aynı adı taşıyan bir tanrı/kutsal ruh vardır. Kışın gökyüzünün açık olduğu zamanlarda ay görülebiliyorsa (hava bulutsuz olduğu için) ertesi gün çok soğuk olacak demektir.
-
Kutlamak: "Kut" adı verilen ruhsal enerjiyi karşıdakine yollamak.
-
Day durmak: "Dayıkın" adlı bir ruh vardır, çocukları korur ve onları ayağa kaldırır.
-
Dinlemek/Tinlemek: Din/Tin (ruh). Ruhun sesi getirmesi.
-
Ezgi: Ez/Es adlı ruhun çıkardığı ses.
-
Ören: Ör/Yör adı verilen başıboş ruhların dolaştığı yer. Örek adlı şeytani bir varlık bulunur.
Birkaç örnek de Yunanca'dan...
Muse: Peri, ilham ruhu inanışından;
-
Müzik: Muselerin çıkardığı ses. ("Musiki" biçiminde Arapça'ya geçmiştir.)
-
Müze (Museum): Muselerin mekanı.
Bunlar sadece bazı örneklerdir, Türkçe ve Dünya dilleri bu türden geçmiş çağların düşünce yapısından gelen sözcüklerle doludur. Biraz dikkat edilirse herkes farklı bir şeyleri bulup görebilir.