Sabahattin Ali'nin Hayatı ve Eserleri

Türk yazar ve şair.

Doğum tarihi ve yeri: 25 Şubat 1907, Eğridere, Bulgaristan

Ölüm tarihi ve yeri: 2 Nisan 1948, Kırklareli

1- Sabahattin Ali'nin Hayatı

Yazar ilk hikâye ve şiir denemelerine Balıkesir'de başladıktan sonra İstanbul'daki edebiyat öğretmeni Ali Canip Yöntem'in desteğiyle ilk kez Akbaba ve Çağlayan dergilerinde şiirlerini yayımlattı. Anadolu'da kısa süre öğretmenlik yaptıktan sonra Türk devleti tarafından dil eğitimi için Almanya'ya gönderildi. Türkiye'ye döndüğünde Almanca öğretmeni olarak göreve başlasa da önce komünizm propagandası yaptığı iddiasıyla bir süre tutuklandı, ardından ise Türk devlet yöneticilerini eleştirdiği iddiasıyla tekrar tutuklandı. Bu dönemde memurluktan ihraç edilince görevine geri dönebilmek için Atatürk hakkında bir şiir yazdı ve tekrar devlet kurumlarında görevlendirildi. Ayrıca kendisine yüklenen sosyalist algısını kırmak için de Esirler adlı bir oyun kaleme aldı.

Hayatının son yıllarında Türk milliyetçileriyle yaşadığı tartışmalarla da öne çıktı, özellikle Türkçü-Turancı yazar Nihal Atsız ile yaşadığı gerilim giderek artarak Irkçılık-Turancılık davasının bir parçası oldu. Bu dönemde Aziz Nesin'le beraber çıkardığı Markopaşa dergisinde siyasileri eleştirmesi yüzünden çeşitli davalarla uğraşmak zorunda kaldı. Hakkındaki davaların aleyhinde seyrettiği bir dönemde Türkiye'den ayrılmak istedi ve Bulgaristan sınırını geçmek isterken kendisine kaçma girişiminde rehberlik eden Ali Ertekin tarafından milliyetçi gerekçelerle öldürüldü.

2- Sabahattin Ali Edebi Kişiliği

Edebi kişiliğini toplumcu gerçekçi bir düzleme oturtarak yaşamındaki deneyimlerini okuyucusuna yansıttı ve kendisinden sonraki cumhuriyet dönemi Türk edebiyatını etkileyen bir figür hâline geldi. Daha çok öykü türünde eserler verse de romanlarıyla ön plana çıktı; romanlarında uzun tasvirlerle ele aldığı sevgi ve aşk temasını, zaman zaman siyasi tartışmalarına gönderme yapan anlatılarla zaman zaman da toplumsal aksaklıklara yönelttiği eleştirilerle destekledi. Kuyucaklı Yusuf (1937), İçimizdeki Şeytan (1940) ve Kürk Mantolu Madonna (1943) romanları Türkiye'deki edebiyat çevrelerinin takdirini toplayarak hem 20. yüzyılda hem de 21. yüzyılda etkisini sürdürdü.

Sabahattin Ali'nin hikâyeciliğinde ön planda olan gerçekçilikte, babasının etkisi şüphesiz önemlidir. Kendisi ile sürekli bir hesaplaşma halindeki Sabahattin Ali, kendini aldatma çabasını dahi yazılarında itiraf eder. Kendini ortaya koymaktan çekinmezken de kahramanlan genellikle kendisidir. Kaleme aldığı eserlerine bakıldığında; ilk yazdıklarında aşk teması öne çıkarken, sonraları toplumsal sorunlara yönelik olarak köy ve köylüler, doktorlar ve hastaneler, cezaevi ve tutuklular ile aydınlar ve yöneticiler eserlerinde sıklıkla işlenmeye başlanır. Konuşma diline yakın, yalın bir dil kullanmasında, halka yakın olma ve onun anlayamayacağı kelimeleri kullanmama etkilidir. Öykülerini bir olaya dayandıran ve olayı da bir durum gibi algılayan Sabahattin Ali'nin olayları toplumsal ağırlıklıdır.

İlk şiir kitabındaki hâkim hava halk edebiyatı tarzı olup şiirlerin çoğunluğu koşma biçimi ile yazılmıştır. Özellikle hapishane günlerinde kaleme aldığı özgürlüğe özlemini dile getiren şiirleri ilgi uyandırmış, bu şiirler daha sonraki yıllarda bestelenmiştir. En çok dillendirilmiş şiiri, 1977 yılında Kerem Güney tarafından bestelenen Hapishane Şarkısı (Aldırma Gönül) olurken; Leylim Ley, Dağlar Dağlar, Ben Yine Sana Vurgunum, Hapishane Şarkısı(Göklerde Kartal Gibiydim) diğer bilinenlerdir.

3- Sabahattin Ali Eserleri

- **Şiir**

	
		Dağlar ve Rüzgâr (1934 - Yeni Eklerle 1943)

		- Kurbağanın Serenadı ve Öteki Şiirler'le Birlikte (1937)

	


- **Bestelenen Şiirleri**

	
		Hapishane Şarkısı V (Aldırma Gönül - Kerem Güney, Edip Akbayram)

		- Leylim Ley ([Zülfü Livaneli](https://www.edebiyatla.com/gunce/zulfu-livanelinin-hayati-ve-eserleri-300998))

		- Hapishane Şarkısı I (Göklerde Kartal Gibiydim - Edip Akbayram)

		- Hapishane Şarkısı III (Geçmiyor Günler - Ahmet Kaya)

		- Çocuklar Gibi (Sezen Aksu)

		- Kız Kaçıran (Ahmet Kaya)

		- Kara Yazı (Ahmet Kaya)

		- Melankoli (Nükhet Duru)

		- Eskisi Gibi (Ben Yine Sana Vurgunum - Nükhet Duru)

		- Dağlar (Dağlardır Dağlar - Sezen Aksu)

	


- **Öykü**

	
		Değirmen (1935)

		- Kağnı (1936)

		- Ses (1937)

		- Kağnı - Ses (1943 - İki Kitap Birlikte)

		- Yeni Dünya (1943)

		- Sırça Köşk (1947)

	


- **Roman**

	

		Kuyucaklı Yusuf (1937)

		- İçimizdeki Şeytan (1940)

		- Kürk Mantolu Madonna (1943)

	


- **Çeviri**

	
		Tarihte Garip Vakalar, Max Memmerich (1941)

		- Antigone, Sofokles (1942)

		- Minna Von Barnhelm, Lessing (1943)

		- Üç Romantik Hikaye, H. Von Kleist - A.V. Chamisso - E.T.A. Hoffmann (1944)

		- Fontamara, Ignazio Silone (1944)

		- Gyges Ve Yüzüğü, Fr. Hebbel (1944)

		- Yüzbaşının Kızı, A.S. Puşkin (1944) (Erol Güney ile birlikte)