İstidrâk

İstidrâk, sözün görünürdeki övgü ya da yergi tonunun asıl kastedilenin tersi olduğu, böylece övgünün de yerginin de pekiştiği söz sanatıdır.

• Yerer gibi övme: Övülen kişiye bir kusur yükleniyor sanılır, ama sayılan “kusur” aslında bir erdemdir.
• Över gibi yerme: Görünürde methedilen davranış, dikkatle okununca kişinin kusurunu ortaya koyar.

Arapça istidrâk sözcüğünden; ilk anlamı söylenen bir sözün eksiğini sonradan gidermektir.

• Tariz: Asıl söyleneceği karşıdakine iğneli bir sözle sezdirme; över gibi yerme çoğu zaman bu iğnelemeye yaslanır.
• Hicviye: Yergi amacıyla kaleme alınan manzume; istidrâkın över gibi yerme yolu bu türde de işe yarar.
• Tecâhül-i arif: Şairin kendini bilgisiz gösterip okuru düşündürdüğü sanat; istidrâk gibi görünüşle kastedilenin ayrılığına dayanır.