Tanzimat edebiyatı

Tanzimat edebiyatı, roman, tiyatro, gazete makalesi ve eleştiri gibi türlerin Türkçeye girdiği, 1860'tan 1890'ların ortasına dek süren dönemin edebiyatıdır.

• Başlangıcı: Dönemin başlangıcı, Şinasi ile Agâh Efendi'nin 1860'ta yayımlamaya başladığı gazeteye bağlanır.
• İki kuşak: Birinci kuşak (Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa) edebiyatı toplumu eğitmenin aracı saydı; ikinci kuşak (Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hâmit, Sami Paşazade Sezai) bireysel duygulara ve sanatın kendisine yöneldi.
• Gazetenin yeri: Gazete, yeni türlerin başlıca yayın yeri ve dönemin fikir tartışmalarının sahnesi oldu.
• Dil: Birinci kuşak halkın anlayacağı bir dili savundu, ama dönemin yazı dili Arapça ve Farsça öğelerden tam olarak kurtulamadı.

Arapça tanzîm (düzenleme) sözcüğünün çoğulu tanzîmât'tan; dönem adını 1839'da ilan edilen Tanzimat Fermanı'ndan alır.

• Servet-i Fünun edebiyatı: Tanzimat'ın ardından gelen, Batı'ya yönelişi sanat için sanat anlayışıyla sürdüren topluluk.
• Divan edebiyatı: Tanzimat yazarlarının biçim ve dil bakımından aşmaya çalıştıkları klasik gelenek.
• Toplum için sanat: Tanzimat'ın birinci kuşağının benimsediği, edebiyatı toplumu bilinçlendirme aracı sayan görüş.
• Roman: Türk okuruyla bu dönemde tanışan uzun kurmaca anlatı.