Mesnevi

Mesnevi, divan şiirinde aşk hikâyesi, tasavvuf, öğüt ya da tarih gibi uzun anlatıları taşımaya elverişli, istenen uzunlukta yazılabilen nazım şeklidir.

• Uyak düzeni: Uyak düzeni aa, bb, cc… biçimindedir; uyak bir beyitten ötekine geçmez, her yeni beyitte yenilenir.
• Ölçüsü: Uzun anlatıya uygun düşen kısa aruz kalıpları yeğlenir.
• Hamse: Bir şairin yazdığı beş mesneviden oluşan diziye hamse denir; bu geleneği Fars şairi Nizâmî başlatmıştır.
• Örnekleri: Kutadgu Bilig bu biçimin Türkçedeki ilk büyük örneği sayılır; Fuzûlî'nin Leylâ vü Mecnûn'u ve Şeyh Gâlib'in Hüsn ü Aşk'ı bilinen örneklerdendir.

Arapça mesnevî sözcüğünden; ilk anlamı “ikişerli”dir.

• Beyit: Mesnevinin yapı taşı; her biri kendi uyağını taşır.
• Kaside: Tek bir uyağı baştan sona sürdüren övgü şiiri; mesnevi uyağı her beyitte yeniler.
• Sakiname: Mesnevi biçiminin sık kullanıldığı türlerden biri; konusu şarap ve meclistir.