M. John Harrison, The End of Everything ile 2026 Booker Ödülü’nü kazandı
İngiliz yazar M. John Harrison, kıyamet sonrası bir dünyada geçen romanı The End of Everything ile 2026 Booker Ödülü’nün sahibi oldu. 81 yaşındaki Harrison, ödül tarihinin en yaşlı kazananı olarak Margaret Atwood’un rekorunu geride bıraktı. Yazar, 50 bin sterlinlik ödülünü 9 Kasım’da Londra’da düzenlenen törende aldı.
Mary Beard başkanlığındaki jüri, kısa listedeki altı romanı değerlendirdikten sonra kazananı oybirliğiyle belirledi. Beard, The End of Everything’in okuru altüst eden, ince bir gülümseme yaratan ve konusuna rağmen beklenmedik bir iyimserlik hissi bırakan bir kitap olduğunu söyledi. Romanın zorlayıcı bir okuma olduğunu da belirten Beard, edebiyatın en iyi örneklerinin okurdan çaba isteyebileceğini vurguladı.
Felaket sonrası Kent kıyısında
Harrison’ın 13. romanı, yakın gelecekte İngiltere’nin Kent kıyısında, toplumsal düzenin çöktüğü bir dönemde geçiyor. Hikâye, sahilde “eser” adı verilen kalıntıları arayan Philip Tennent ile teyzesi Marnie’yi izliyor. Dünyaya yavaş yavaş yayılan, biçim değiştirebilen iGhetti adlı varlıkların kökeni ve amacı ise kesin bir açıklamaya kavuşmuyor.
Roman, felaketin nasıl başladığını çözmeye odaklanmak yerine, karakterlerin anlam veremedikleri bir dünyada hayatlarını sürdürme çabasını izliyor. Harrison, kitabın çıkış noktasını, insanların dünyaya ilişkin beklenti ve açıklamaları süregelen bir felakete dönüşse bile nasıl yaşam kurabilecekleri sorusuyla anlatıyor. Yazar, okurun da karakterlerle birlikte yönünü kaybetmesini sağlamak için olayların arka planına dair açıklamaları bilinçli olarak sınırlı tuttuğunu belirtiyor.
Harrison, günümüzün yoğun bilgi akışını ve duyulanları anlamlandırıp eleştirel biçimde değerlendirme güçlüğünü hicvetmek istediğini söylüyor. Bu yaklaşımda felaket, yalnızca yıkılmış bir toplum ya da bilinmeyen varlıkların gelişi değil; dünyayı kavrama ve olup bitene anlam verme imkânının da aşınması.
Bilimkurgu geleneğinden Booker’a
Harrison’ın yazarlık kariyeri altmış yıla yayılıyor. 1960’larda yazmaya başlayan yazarın 13 romanı, beş öykü kitabı ve “anti-anı” olarak tanımlanan bir eseri bulunuyor. 2006’da yayımlanan Nova Swing, Arthur C. Clarke ve Philip K. Dick ödüllerini kazandı. Harrison, daha önce bilimkurgu ve fantastik edebiyatla ilişkilendirilen tür sınırlarını zorlayan yazarlardan biri olarak tanınıyor.
Booker Vakfı yöneticisi Gaby Wood, geçmişte ödül kazanan yazarların eserlerinde bilimkurgu unsurlarına yer verdiğini, ancak Harrison’ın doğrudan bilimkurgu dünyasından gelen ilk Booker kazananı olduğunu söyledi. Harrison daha önce, 2022’de, Booker jürisinde görev yapmıştı. Bu yılki yarışmada 163 kitap değerlendirilirken kısa listeye altı roman kaldı.
The End of Everything, Marlon James’in The Disappearers, Luke Kennard’ın Black Bag, Rebecca Perry’nin May We Feed the King, Elizabeth Strout’un The Things We Never Say ve Douglas Stuart’ın John of John adlı eserlerini geride bıraktı. Booker Ödülü, İngiltere ve İrlanda’da yayımlanan en iyi kurmaca esere veriliyor.
Harrison’ın romanı, felaketin içinden çıkış için kesin bir yol önermiyor. Bunun yerine, açıklamaların yetersiz kaldığı ve eski düzenin geri dönmediği bir dünyada insanların gündelik hayatı nasıl sürdürdüğünü soruyor. Jürinin sözünü ettiği beklenmedik iyimserlik de belki burada beliriyor: Her şey anlaşılır ya da düzeltilebilir olmasa bile, hayat kurma çabası devam ediyor.