Turgut Uyar'ın Hayatı ve Eserleri

— min. okuma: 3-4 dakika
Turgut Uyar'ın Hayatı ve Eserleri

Turgut Uyar, Türk şair.

Doğum tarihi ve yeri: 4 Ağustos 1927, Ankara

Ölüm tarihi ve yeri: 22 Ağustos 1985, İstanbul

1- Turgut Uyar'ın Hayatı

Orta öğrenimini askerî okulda okuyan Uyar'ın babası hattattır. 1947'de Yezdan Şener ile evlenmiştir ve bu evlilikten Semiramis, Tunga ve Şeyda adlarında üç çocuğu olmuştur. 1967'de İstanbul'a yerleşmiştir. 1960'ların başında eşinden boşanmıştır. İstanbul'a yerleştiğinde o dönem Cemal Süreya ile ilişkisi bitme aşamasında olan Tomris Uyar ile şiir üzerine mektuplaşmaya başlamıştır. Bu mektuplaşmalar 1969'da evlilikle sonuçlanmıştır. Tomris Uyar ile evliliklerinden bir erkek çocukları (Hayri Turgut Uyar) oldu.

22 Ağustos 1985'te vefat etmiştir.

2- Turgut Uyar'ın Edebi Kişiliği

Turgut Uyar'ın şiire olan ilgisi kendi ifadesine göre çocukluk yıllarında başlamıştır. İlk şiir denemesini de ilkokul yıllarında yapmıştır.

Ortaokul ve lise yıllarında ise "günde üç beş şiir, haftada on beş, günde bir roman yazmıştır." Roman yazarken sıkılan Uyar, Alain-Fournier'in Fransız edebiyatının klasiklerinden sayılan Adsız Ülke'siyle Fyodor Dostoyevski romanlarını okumasıyla roman yazmayı bırakmıştır. Şiirde ise lise son sınıfta Ömer Hayyam, Nedim, Yahya Kemal Beyatlı, Tevfik Fikret, Ahmet Haşim gibi şairleri taklit etmiştir. 1946'da ise dönemin güncel şairlerini okumuştur. 1947'de "Yâd" adlı şiiri Yedigün'de yayımlanmıştır. 1948'de Kaynak dergisinin başlatmış olduğu bir şiir yarışmasında "Arz-ı Hal" adlı şiiriyle katılmış ve yarışmada ikinci olmuştur. 1950'de Kaynak Yayınları tarafından Arz-ı Hal ve Akşam Üzeri Türküsü adıyla ilk kitabı yayımlanmıştır. İkinci kitabı olan ve Nurullah Ataç'ın ön sözünü yazdığı Türkiyem ise 1952'de piyasaya sürülmüştür.

1959'da Dünyanın En Güzel Arabistanı adlı şiir kitabı yayımlanmıştır. Bu kitaptaki şiirleri 1955-1958 yılları arasında Yenilik, Pazar Postası, Yeditepe, Seçilmiş Hikayeler Dergisi, Şairler Yaprağı gibi dergilerde yayımlanan şiirlerden oluşmaktadır. Kitap, Uyar'ın dil, tema, imge, anlatım biçimi, biçim/öz ilişkisi açısından büyük bir değişimi yansıttığı ilk İkinci Yeni kitabıdır. 1962'de Tütünler Islak'ı, 1968'de Her Pazartesi'yi, 1970'te Divan'ı, 1974'te Toplandılar'ı, 1982'de Kayayı Delen İncir'i yayımlamıştır. 1981 yılında Toplu Şiirler adıyla o güne kadar yayımladığı eserleri ilk kez 1984'te Büyük Saat adıyla ikinci kez toplu olarak basılmıştır.

3- Turgut Uyar'ın Eserleri

  • Şiir:
    • Arz-ı Hal (1949)
    • Türkiyem (1952-1963)
    • Dünyanın En Güzel Arabistanı (1959)
    • Tütünler Islak (1962)
    • Her Pazartesi (1968)
    • Divan (1970)
    • Toplandılar (1974)
    • Toplu Şiirler (1981, ilk dört kitaptaki şiirleri)
    • Kayayı Delen İncir (1982)
    • Dün Yok mu (1984)
    • Büyük Saat (Son yazdıklarıyla birlikte bütün şiirleri 1984)
  • İnceleme:
    • Bir Şiirden (1984)

4- Turgut Uyar'ın Ödülleri:

  • 1963 Yeditepe Şiir Armağanı Tütünler Islak ile
  • 1975 Türk Dil Kurumu Çeviri Ödülü Lucretius'tan Evrenin Yapısı çevirisi ile (Tomris Uyar'la birlikte)
  • 1981 Behçet Necatigil Şiir Ödülü Kayayı Delen İncir ile
  • 1984 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü Büyük Saat ile


Şiirinden Örnekler:


Acıyor

Mutsuzluktan söz etmek istiyorum

Dikey ve yatay mutsuzluktan

Mükemmel mutsuzluğundan insan soyunun

Sevgim acıyor


Biz giz dolu bir şey yaşadık

Onlarda orada yaşadılar

Bir dağın çarpıklığını

bir sevinç sanarak


En başta mutsuzluk elbet

Kasaba meyhanesi gibi

Kahkahası gün ışığına vurup da

öteden beri yansımayan

Yani birinin solgun bir gülden kaptığı frengi

Öbürünün bir kadından aldığı verem

Bütün işhanlarının tarihçesi

sevgim acıyor


Yazık sevgime diyor birisi

Güzel gözlü bir çocuğun bile

O kadar korunmuş bir yazı yoktu

Ne denmelidir bilemiyorum

sevgim acıyor

Gemiler gene gelip gidiyor

Dağlar kararıp aydınlanacaklar

Ve o kadar


Tavrım bir çok şeyi bulup coşmaktır

Sonbahar geldi hüzün

İlkbahar geldi kara hüzün

Ey en akıllı kişisi dünyanın

Bazen yaz ortasında gündüzün

sevgim acıyor

Kimi sevsem

Kim beni sevse


Eylül toparlandı gitti işte

Ekim filanda gider bu gidişle

Tarihe gömülen koca koca atlar

Tarihe gömülür o kadar

Paylaş:
Yorumlar